Opinie

'Het voetbal is nog verre van gay friendly, ook in films'

Homomannen blijken in sportfilms waarin homoseksualiteit een rol speel vooral te zwemmen en te voetballen. Ad van Dam vraagt zich af waarom.

Aaron Altaras (links) en Max Hubacher als Leon Saldo en Mario Lüthi in Mario.

Donderdag beginnen de Roze Filmdagen en zullen er in Het Ketelhuis tientallen lhbt-films te zien zijn. Films die meestal niet doordringen tot het reguliere aanbod. Eén van de films die daar in première gaat is de Zwitserse film Mario, over een profvoetballer die worstelt met zijn homoseksualiteit. Een aangrijpende film, die de innerlijke strijd van Mario goed in beeld brengt.

De relatie tussen homoseksualiteit en sport is een van de onderwerpen die regelmatig in een gay-film te zien is. Hoewel sport meestal niet meteen wordt geassocieerd met homomannen, blijkt dit onderwerp toch in diverse films een rol te spelen.

Een voor de hand liggende verklaring hiervoor is de mogelijkheid om scènes te bedenken die zich afspelen in een kleedruimte, onder de douche en waarin gespierde mannenlijven te zien zijn. Een gayfilm waarin sport een rol speelt moet echter meer bieden dan dit soort eye-candy.

Welke thema's maken een sport-gayfilm interessant? Om daar een antwoord op te geven werden meerdere speelfilms bekeken met homomannen als hoofdpersonages. Er blijken gay-films te zijn waarin wordt geroeid, ­gehockeyd, gebokst, getennist, gerugbyd en ­geschaatst, maar ook waarin wordt hardgelopen of op andere manier wordt getraind.

Enthousiaste zwemmers
Toch blijken homomannen in de film vooral te zwemmen en te voetballen. Een tweetal totaal verschillende arena's. Is dat te verklaren? De echte zwemwereld is over het algemeen gay friendly te noemen: voor professionals is het er minder problematisch om uit de kast te komen.

Toen de Nederlandse profzwemmer Johan Kenkhuis dat deed, was dat geen groot nieuws. Ook is het een feit dat relatief veel gay-mannen enthousiaste zwemmers zijn. Zwemmen is een geliefde sport onder gay-mannen, zowel in georganiseerd verband als individueel.

Er bestaat een roze-zwemvereniging met de naam Gay Swim Amsterdam. Relatief veel gayfilmkijkers kunnen zich dus gemakkelijk in deze zwemarena herkennen en zich met de personages identificeren.

Maar naast zwemfilms, zijn er ook veel voetbalfilms. Het voetbal is nog verre van gay friendly. De combinatie homoseksualiteit en voetbal is voor sommigen in de media steeds weer aanleiding te zijn voor flauwe grappen en oubollige grollen.

Wanneer de eerste Nederlandse profvoetballer tijdens zijn carrière uit de kast komt, zal dat groot nieuws zijn. Waarom zijn er dan toch relatief veel gayvoetbalfilms? Spelen veel homomannen voetbal? Een van de verklaringen kan zijn dat juist het coming-outconflict een interessant gegeven is voor een film.

Drama waarin veel kijkers zich kunnen verplaatsen. Durft de voetballer in de film wel of niet uit de kast te komen? En wat zijn daarvan eventueel de consequenties? Zo gay friendly als de zwemwereld is, zo gay unfriendly is de voetbalwereld. In het echt en in de film.

Beperkte verhaallijnen
Je zou kunnen concluderen dat de zwemsport zich binnen het gayfilmgenre diverser ontwikkelt dan de voetbalsport. Er worden binnen het zwemgenre verschillende verhaallijnen ontwikkeld. Er zijn interessantere thema's te zien en het gaystandpunt wordt vanuit verschillende kanten belicht.

Daarentegen zijn voetbalfilms nogal beperkt in hun verhaallijn en scènes. Scenarioschrijvers kiezen hier eerder voor comedy, waardoor voetballende homo's minder serieus worden genomen. De film Mario is daarop een opvallende uitzondering.

Een film die de gelaagdheid laat zien waar een gayprofvoetballer mee worstelt. Maar net als in de echte wereld is het ook in het voetbalfilmgenre nog wachten op een film, waarin een gay profvoetballer uit de kast komt en daarna succesvol blijft binnen zijn team en een aangenaam leven leidt.

De Roze Filmdagen: 14-24/3 in Het Ketelhuis. Mario is vrijdag om 18.30 uur te zien. Na afloop is er een paneldiscussie over Sport en diversiteit, met onder anderen vertegenwoordigers van de KNVB en de John Blankenstein Foundation .

Ad van Dam, fondsenwerver en lhbt-mediadeskundige. Beeld Bernice Siewe

Films over homo's en sport

In de Poolse film Floating Skyscrapers (2013) maken we kennis met Kuba die volop aan het trainen is om zwemkampioen te worden. Kuba gaat kopje onder, maar komt herboren weer boven.

Het accent in de Australische film Drown (2015) ligt ook op de zwemsport. Hoofdpersonages zijn lifesavers Len en Phil die de strijd aangaan met elkaar over hun mannelijkheid.

Het jonge hoofdpersonage Martin in de Argentijnse film Ausente (2011) wordt verliefd op zijn zwemleraar. Een zwembad biedt de mogelijkheid om dit thema op een vanzelfsprekende manier in beeld te brengen.

In de Franse film A cause d'un garçon (2002) wordt de zestienjarige Vincent verliefd op een vriendje. Deze film gaat over een homo die ook een winnaar kan zijn.

Wanneer in de IJslandse film Eleven men out (2005) een journaliste voetbalprof Ottar Thor interviewt en hem zegt dat het 'geen coverstory' wordt, antwoordt hij: 'Ook niet wanneer ik nu vertel dat ik gay ben?' De gevolgen van zijn coming-out zijn de rode draad van deze film.

In de Britse film Kick-off (2010) is dat gegeven wel anders. Een comedy die zich de gehele film op het veld afspeelt en waarbij stereotypen over elkaar heen buitelen.

In de Duitse film Männer wie wir (2004) wordt de gay keeper uit het team gezet. Een film waarin Ecki op hilarische wijze andere voetballende homo's ontmoet en aan het slot van de film toch van zijn straight-team weet te winnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden