Reza Kartosen-Wong.Beeld Artur Krynicki

Het systeem leunt op de zelfuitbuiting van docenten

PlusReza Kartosen-Wong

Voor ouders van schoolgaande kinderen is de aankomende onderwijsstaking een logistieke uitdaging. Vervelend, maar er moet nu eenmaal duidelijk worden gemaakt dat structureel extra geld nodig is om het gigantische lerarentekort – waar zelfs The Guardian vorige week over berichtte – op te lossen. De staking verdient alle steun: dit gaat over de toekomst van ons onderwijs, over de toekomst van onze kinderen.

Net als het primair en voortgezet onderwijs kampt ook de kinderopvang met personeelstekorten en hoge werkdruk, eveneens mede veroorzaakt door overheidshandelen. En ook in het hoger onderwijs staan medewerkers onder hoge druk.

Vorige week presenteerde WOinActie, een actiebeweging van universitaire medewerkers en studenten, een rapport over overwerk aan Nederlandse universiteiten. Gemiddeld werken universitaire medewerkers structureel 36 procent over. Dat is 12 tot 15 uur overwerk, iedere week. Van de docenten die alleen onderwijs geven en geen onderzoek (meer) doen, werkt 45 procent bijna anderhalf keer zoveel als hun contract aangeeft. Voor die extra uren werk krijgen ze doorgaans niet betaald.

Vanwege de structurele overbelasting kampen veel docenten met stress, psychische klachten, slaapgebrek en burn-outs. Ze werken vaak ‘s avonds, in het weekend, tijdens vakanties en wanneer ze ziek zijn door en hebben weinig tijd voor vrienden, partners of kinderen. Deze zorgwekkende bevindingen komen voor mij en mijn collega’s niet eens als een schok. Dit is onze dagelijkse realiteit, het is al jaren het nieuwe normaal aan alle Nederlandse universiteiten.

Bezuinigingen en de druk van toenemende studentenaantallen worden standaard op docenten afgewenteld. Docenten krijgen per vak een bepaald aantal uren toegekend. Die normuren zijn vanwege bezuinigingen gekort of het aantal studenten per vak is toegenomen zonder evenredige toename van de norm­uren. De eindstand is altijd dat er meer werk moet worden verricht in de toegekende, betaalde uren.

Overwerken weigeren dan? Kan niet. Vakken moeten worden voorbereid, colleges en werkgroepen verzorgd, tentamens opgesteld en nagekeken, papers beoordeeld, cijfers ingevoerd en toetsdossiers ingeleverd. Docenten hebben passie voor hun werk en willen dat zo goed mogelijk doen, desnoods in hun vrije tijd.

Overheid en universiteiten rekenen daar ook op; het systeem leunt op structureel overwerk en de zelfuitbuiting van docenten. Vacatures voor docentfuncties van 1 fte worden niet gewoon door één persoon opgevuld omdat universiteiten geen full-time contracten aanbieden, ze weten dat docenten dan zeven dagen per week aan het werk zijn. Zelf ben ik teruggegaan naar 0,5 fte, zodat ik zo’n drieënhalve dag per week aan de universiteit werk en tijd heb voor mijn gezin en mijn schrijfwerk.

Deze situatie is onhoudbaar. Net als het primair en voort­gezet onderwijs hebben universiteiten structureel extra geld nodig om de kwaliteit en de continuïteit van het onderwijs te waarborgen.

Reza Kartosen-Wong is mediawetenschapper en publicist. Elke maandag schrijft hij een column voor Het Parool.

Reageren? reza@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden