null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Het sterkste instrument van de regisseur

PlusNorbert ter Hall

En… actie! Weinig dingen zijn zo onveranderlijk als het regisseren van een film. Wat dat betreft, passen we prima in het rijtje oude ambachten. Je vindt ons op de braderie ergens tussen de klompenmaker en de kantklosser.

Natuurlijk heeft de techniek niet stilgestaan sinds op 19 juni 1878 het paard Sally Gardner in galop ging voor de allereerste filmopname. Toch is regie in de basis gebleven zoals het altijd al was.

Honderd jaar geleden mocht ik, als ongediplomeerde regisseur, bij wijze van hoge uitzondering een gastles regie geven op de Filmacademie. Normaal gesproken is die eer alleen weggelegd voor collega’s die ze zelf hebben opgeleid.

Hoe vertel je wat zinnigs over een vak dat eigenlijk geen vak is? Er zijn geen regels en er is geen recept voor het maken van een goede film.

Ik vertelde in de les over het geweldige boek Stijloefeningen van de Fransman Raymond Queneau dat laat zien dat je elk verhaal op tenminste 99 manieren kunt vertellen. Over de talloze knoppen waaraan je als regisseur kunt draaien: cast, spel, kadrering, geluid, kleur en locatie, etc. En hoe er met die variabelen oneindig veel combinaties te maken zijn. En hoe je daar dan voor jou de juiste uit kiest.

Aan het einde van de les was er de rondvraag.

Hoe zeg je actie op de set?

Er gaat gelach op in de klas. Zoiets onbenulligs vraag je toch niet? Maar eigenlijk is het, als het over regie gaat, de perfecte vraag.

Sinds het begin van de film markeert het woord actie het officiële begin van de opnames. Daarvoor wordt omgeroepen dat het geluid en de camera loopt, maar het begint pas echt na actie. Er zijn collega’s die dat moment overlaten aan hun opnameleider. Regisseurs die zo gespannen zijn over dat wat komen gaat, dat zelfs het starten van de opnames ze uit hun concentratie haalt.

Ik ben ervan overtuigd dat actie zeggen juist een van de sterkste instrumenten is die je als regisseur hebt. Wanneer je het schreeuwt begint alles krachtig. Wanneer je het fluistert begint de scène juist voorzichtig.

Jij bepaalt de energie.

Dat is, wat mij betreft, precies waar het bij regie allemaal om draait.

Het is ook belangrijk om aan te geven wanneer er gestopt kan worden. Zoals nu, aan het einde van deze column. Het is mijn laatste. Helaas, maar Het Parool heeft andere plannen met de filmpagina’s. Dus eindig ik zoals alle takes eindigen:

… En we zijn gestopt.

Reageren? n.terhall@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden