Beeld Artur Krynicki

Het pre-coronareisgedrag is niet de norm waarnaar we moeten terugkeren

PlusJohan Fretz

In talkshow Op1 zat Frank Oostdam, voorzitter van reisbelangenorganisatie ANVR. Hij was verbolgen omdat premier Rutte had gezinspeeld op een negatief reisadvies voor de kerstvakantie. Oostdam leek me een sympathieke man, die vanzelfsprekend bevlogen opkwam voor zijn sector. Toch vond ik zijn gebrek aan maatschappelijke reflectie nogal stuitend.

Toen hij de koning naar Griekenland zag gaan, dacht hij: wat goed voor de branche. Oostdam had vast ook gehoord dat premier Rutte onlangs zei: ‘Wees niet de eigenwijze persoon die de randjes van de regels opzoekt’, maar in Op1 spoorde hij ons daar feitelijk wel toe aan. Gaandeweg klonk hij steeds meer als een sigarettenfabrikant die longpatiënten wijsmaakt dat één sigaretje roken echt geen kwaad kan, als je het maar verantwoord doet.

Dat deze crisis voor de vele ondernemers en werknemers in de reisbranche een absolute ramp is, begrijpt iedereen. We leven mee met alle mensen die hun leven en levenswerk zien instorten. Zij moeten kunnen rekenen op de gulle steun van een sterke overheid.

Maar dat medeleven betekent niet dat het pre-coronareisgedrag de norm is waarnaar we moeten terugkeren. En het medeleven strekt zich wat mij betreft ook niet uit tot de reizigers die zichzelf enorm tekortgedaan voelen nu ze een jaartje niet naar Ibiza en Bali kunnen, of de ski’s even in de schuur moeten laten staan. Hoe rijk moet je als land wel niet zijn, dat mensen die een jaar niet op wintersport kunnen als slachtoffers worden gezien.

Binnenkort in de krant een serie portretten met droef kijkende inwoners van Naarden en Oud-Zuid: ‘Zonder ons weekje Kirchberg beland ik in een depressie’.

Mensen verlangen naar vakantie, leek Oostdams boodschap. Ja, dat begrijp ik. Er is zoveel waar ik in deze tijd naar verlang. Het is ondraaglijk, deze voortdurende verwijdering van zoveel, zo niet alles, dat vreugde en zindering in ons leven brengt. Maar dat wil nog niet zeggen dat toegeven aan die verlangens verstandig is.

Het is eigenlijk sowieso absurd dat we tijdens een wereldwijde pandemie, waarbij alles op slot zit, iedereen moet thuisblijven en afstand moet houden, wel nog mogen vliegen. De heisa die de regering ervan maakt om de KLM te redden, staat al in geen verhouding tot de steun voor andere sectoren. En zelfs als de gezondheidsrisico’s van vliegen beperkt zijn, waarom moet je nu zo nodig naar de andere kant van de wereld? En ook: waarom zou je het risico nemen dat je het virus mee terugneemt en er alleen maar aan bijdraagt dat deze situatie nog langer duurt en nog meer schade aanricht?

Ik maak me geen illusies over de veranderings­bereidheid van mensen. De kredietcrisis en huizencrisis van een decennium geleden zouden ons financiële systeem en gedrag drastisch en blijvend veranderen. Maar vijf jaar later stonden we gewoon weer vrolijk te dansen op de vulkaan.

Toch is deze pandemie in dit opzicht uniek. Bij mezelf bemerk ik bijvoorbeeld voor het eerst een intrinsieke kanteling in mijn houding ten aanzien van het klimaat. Met de pandemie is het onvoorstelbare plots voorstelbaar geworden en daarmee zijn ander onvoorstelbare Hollywooddoem­scenario’s dat opeens ook. Dit zou moeten aanzetten tot radicaler handelen ten aanzien van urgente thema’s. 

Onze manier van consumeren vraagt om grondige herziening. De samenleving waarin we voortdurend de hele wereld konden overvliegen, waarin het vaak goedkoper was om een Boeing naar Londen te pakken, dan de trein naar Maastricht, die samenleving was al heel lang onhoudbaar en onverantwoord. Vreemd dat niemand bij Op1 dat benoemde en zei: die tijd, meneer Oostdam, komt nooit meer terug.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden