Opinie

‘Het lerarentekort treft de zwaksten het hardst’

Onbevoegden mogen van de overheid voor de klas staan om het lerarentekort op te vangen. Volgens docent Mohammed Guellaï is dat vooral symptoombestrijding.

Onderwijsprotest: scholen, ouders en leerlingen verdienen meer dan symptoombestrijding.Beeld ANP

Onlangs werd bekendgemaakt dat basisscholen in de vijf grote steden na de zomervakantie onbevoegden voor de klas mogen zetten om het lerarentekort te verhelpen. Het ministerie van Onderwijs noemt het een ‘vierjarig experiment’.

De beleidsregel is een uitwerking van de suggesties uit onder meer het Noodplan lerarentekort Amsterdam, dat in januari is overhandigd aan minister Arie Slob ( Onderwijs).

In De staat van het onderwijs 2020 rapporteert de Onderwijsinspectie over het afgelopen schooljaar: ‘Een vijfde deel van de aangestelde leraren in het primair onderwijs is nog in opleiding. Dit aandeel is verdubbeld in vergelijking met 2017/2018. Ongeveer 7 procent van de nieuw aangestelde leraren is onbevoegd en ook niet in opleiding.’

Afgelopen januari kwamen 50 leerkrachten vanuit 11 schoolbesturen samen om te werken aan een noodplan voor Amsterdam. Wij kregen vooraf een presentatie te zien met recente cijfers. Het gemiddelde lerarentekort in Amsterdam is 11,4 procent. Binnen dat tekort schuilt nog een schrijnende statistiek. 

Aan de hand van het opleidingsniveau van de ouders of verzorgers krijgen leerlingen een ‘gewicht’ toebedeeld. Hoe lager het opleidingsniveau, hoe groter het ‘gewicht’. Het tekort op scholen met veel zogenoemde gewichtsleerlingen bedraagt 18,7 procent, met uitschieters naar meer dan 40 procent.

Tekort van 360 leraren

Het Parool berichtte in dezelfde periode dat er in Amsterdam een tekort was van 360 leraren, Haagse basisscholen kwamen zeker 373 voltijdsdocenten tekort en in Rotterdam waren 202 fulltimers te weinig. Schoolbesturen uit Rotterdam, Almere, Utrecht en Den Haag werkten daarom ook noodplannen uit.

Het noodplan steunt op drie pijlers: maximaal inzetten op behoud en werving van leerkrachten, een gelijke verdeling van tekorten en het ondersteunen van scholen bij het omgaan met tekorten. De nieuwe beleidsregel voorziet helaas alleen in die laatste pijler.

Om goede leraren aan te kunnen trekken op scholen waar de tekorten het grootst zijn, pleit het Amsterdamse noodplan voor een grote­stedentoeslag met een gewichtscomponent. Je erkent dan dat scholen met veel gewichtsleerlingen een zwaardere taak hebben. Als wij dit achterwege laten, vergroten wij de kansenongelijkheid.

Funderend onderwijs

Een noodplan vergt inzet van alle betrokkenen. Ook van opleiders, gemeente en de rijksoverheid. Daar wringt de schoen. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil dat het kabinet de problematiek van het lerarentekort landelijk gaat registreren. Hiertoe is op 25 juni 2019 een motie aangenomen, die tot de dag van vandaag niet wordt uitgevoerd.

Het ministerie brengt het lerarentekort niet nauwkeurig in beeld en kan dus ook niet monitoren. Aan effectmeting van genomen maatregelen wordt niet gedaan. Navraag leert dat het werkelijke aantal zij-instromers onbekend is.

Uit zeer recent onderzoek in opdracht van het ministerie blijkt dat het kabinet fors moet investeren in het funderend onderwijs. In 2021 moet er jaarlijks 700 miljoen euro bij en dat bedrag loopt in 2025 op naar structureel 1,5 miljard euro. ‘Dat extra geld is hard nodig om het Nederlandse onderwijs weer van wereldklasse te maken.’ De onderzoekers stellen dat de huidige uitgaven ‘ontoereikend zijn om landelijke uitdagingen te adresseren.’ Er is een investering nodig om ook de eerste twee pijlers van het noodplan mogelijk te maken.

Symptoombestrijding

De AOb, de grootste onderwijsvakbond, heeft intussen principiële bezwaren tegen het experiment van Slob met onbevoegden voor de klas. Het verhult volgens de bond het lerarentekort, waardoor de noodzaak van een duurzame oplossing afneemt. Daar ben ik het mee eens: dit kabinet doet vooral aan symptoombestrijding.

Schoolteams, ouders en leerlingen verdienen meer dan dat. Jarenlang gezwalk op dit dossier maakt één ding duidelijk: van dit kabinet hoeven wij niets meer te verwachten. Met de tekorten worden de kwetsbaarsten het hardst getroffen. Het lerarentekort verdient daarom een aanpak met daadkracht. Met langetermijnoplossingen, niet een pleister voor vier jaar.

Mohammed Guellaï, basisschoolleraar op IKC Tuindorp in Amsterdam.Beeld Jakob Van Vliet
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden