Opinie

‘Het kapitalistisch systeem is kapot’

De broodnodige klimaattransitie biedt ook kansen voor een eerlijkere economie, te beginnen op lokaal niveau, aldus duoraadslid namens PvdA Amsterdam Lian Heinhuis.

Boerenprotest voor het provinciehuis in Den Bosch. Beeld ANP

‘Jullie maken je zorgen over het eind van de wereld, wij over het eind van de maand.’ Een veelgehoorde leus tijdens de gelehesjesprotesten in Frankrijk. Deze zin laat voor mij precies de spanning zien in de discussie over de klimaatmaatregelen die de komende jaren genomen moeten worden. Hoewel klimaat­verandering en de rol van menselijk handelen daarin door haast niemand meer wordt ontkend, blijft het lastig om een breed draagvlak te creëren voor de noodzakelijke ­verandering.

Een voorbeeld van die spanning zie je de ­afgelopen weken ook bij de boerenprotesten. Boeren maken zich terecht zorgen over hun bestaanszekerheid, die door nieuwe stikstof­regels in het geding komt. Ze zijn boos en vinden dat regelgeving te drastisch wordt ingevoerd. Haast tegelijkertijd protesteren groepen als Extinction Rebellion juist voor meer maatregelen, omdat zij zich zorgen maken dat de overheid niet snel genoeg actie onderneemt om de opwarming van de aarde te stoppen.

Ongelijkheid

De ironie is dat in dit geval de boeren en de ­klimaatactivisten elkaars tegenpolen lijken, maar in feite allebei aan dezelfde kant staan. Ze zijn beiden boos op het huidige systeem, dat de bestaanszekerheid aantast. Door dat systeem staan namelijk aan de ene kant de inkomsten van de boer al jaren onder druk, maar aan de andere kant zorgt het ook voor een vervuilende economie waarin nauwelijks nog respect voor de natuur lijkt te zijn.

De oorzaak van de enorme ongelijkheid in de wereld is dezelfde als de oorzaak van klimaatverandering: neoliberaal kapitalisme, waarin financiële waarde boven menselijke waarde staat. Dat systeem is stuk. Een kleine groep mensen wordt schatrijk terwijl de risico’s, de stress en de vervuiling bij de massa worden ­neergelegd.

Klimaatrechtvaardigheid

Het is dus tijd voor een nieuw systeem. Laten we daarom de noodzakelijke klimaattransitie gebruiken om ook een economische transitie te realiseren. Een transitie die zo wordt ingericht dat iedereen eraan mee kan doen. Waarin we dus niet van bovenaf losse maatregelen opleggen aan de massa, maar waarin we vanuit het belang van de massa het systeem veranderen. We hebben een systeem nodig dat onze aarde schoner maakt en tegelijkertijd meer zekerheid biedt.

Dat is vooral nodig voor de kwetsbaarste mensen. Zijn worden al het meest getroffen door de klimaatverandering en zullen het meest verliezen als de systeemverandering niet sociaal wordt aangepakt.

De sterkste schouders moeten daarom de zwaarste lasten dragen. We moeten ervoor ­zorgen dat de mensen die geraakt worden door de transitie een waardige plek krijgen in de nieuwe, eerlijke economie. Dat begint op lokaal niveau.

In Amsterdam pleiten wij als PvdA daarom voor een plan voor mensen wier banen in de vervuilende industrie verdwijnen. Zij moeten proactief worden begeleid naar nieuw werk. We willen dat de gemeente samen met vakbonden, werkgevers en andere relevante partijen kijkt naar wat klimaatrechtvaardigheid betekent voor werknemers.

Klimaatambitie en het verlangen naar bestaanszekerheid zijn geen tegenstellingen. Net zomin als de zorgen voor het eind van de maand en de zorgen voor het eind van de wereld dat zijn. Ze zijn twee zijden van dezelfde medaille. Uiteindelijk kunnen we alleen de noodzakelijke maatschappelijke en economische transformatie naar een duurzame wereld realiseren als dat niet nog meer onrechtvaardigheden veroorzaakt.

Dat is niet alleen het juiste om te doen, maar ook belangrijk om breed draagvlak te krijgen voor de grote, noodzakelijke veranderingen waar we voor staan.

Lian Heinhuis, duoraadslid PvdA Amsterdam.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden