Opinie

‘Het is schandalig hoe Amsterdamse musea met zzp’ers omgaan’

De drie grote Amsterdamse musea nemen zzp’ers niet serieus. Volgens Frans Henk Hoekstra is het schandalig wat er momenteel gebeurt. 

Expositie van Esiri Erheriene-Essi in het Stedelijk. Het museum heeft vorige week de zzp-contracten met gidsen per 1 juli opgezegd.Beeld Bas Czerwinksi

Het Stedelijk Museum Amsterdam maakte woensdag bekend dat zzp’ers er vanaf 1 juli 2020 niet meer als gids kunnen werken, vanwege nieuwe regels van de Belastingdienst, een gevolg van de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA). Het Stedelijk doet dat in navolging van het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum. Het gaat hierbij om tientallen zzp’ers die jaren (in mijn geval meer dan 25 jaar) hebben gewerkt aan kunsteducatie, het rondleiden van scholieren en volwassenen en ontvangsten voor bedrijven.

Goede sier

Dat de Belastingdienst samenwerking tussen musea en zzp’ers onmogelijk maakt, is onjuist. Waar het in de wet DBA over gaat, is of er sprake is van een gezagsverhouding. Zo ja, dan is er feitelijk sprake van een fictief loondienstverband en wordt de zzp-constructie door de Belastingdienst aangemerkt als een schijn­constructie. Als je als gids door het Rijks­museum verplicht wordt langs de Nachtwacht te lopen met je groep, dan gedraagt het museum zich als baas en niet als opdrachtgever.

Musea maken graag goede sier met hun kunst­educatie: de werkelijkheid achter deze façade is vaak schrijnend. Zzp’ers die jarenlang minimaal betaald en zonder enige verplichting het visitekaartje voor de musea zijn geweest, zijn nu door het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum buiten de deur gezet. Mensen met jaren ervaring, veelal hoogopgeleid, worden door het museum verplicht te solliciteren op hun eigen werk, met payrollconstructies als aanbod en voor een schandalig laag tarief.

Al eerder maakten de drie grote musea onderlinge prijsafspraken over de te betalen tarieven aan de gidsen. Deze kartelvorming getuigde er al niet van dat de drie grote musea het zzp’er-schap serieus nemen. Tel daarbij op de angstcultuur die onder rondleiders van de grote musea in Amsterdam heerst. ‘Voor jou tien anderen,’ is het algehele credo.

Het is niet de verantwoordelijkheid van de Belastingdienst, het zijn de musea zelf die dit doen en willen. En natuurlijk kan het anders: musea hoeven zich niet te verschuilen achter de wet DBA. Met elke zzp’er is een goede overeenkomst te maken, mits er sprake is van wederzijds vertrouwen, geen gezagsverhouding en geen dwangmatig idee over wat een gids is of moet doen uit naam van het museum.

Wederzijdse loyaliteit

Het is schandalig wat er op dit moment in de grote Amsterdamse musea gebeurt. Helaas gaat ook het Stedelijk Museum Amsterdam nu klakkeloos in dit beleid mee, maar gidsen in het Stedelijk is echt iets anders dan horden groepen in lopende band verplicht langs de Nachtwacht slepen.

In ruim 25 jaar heb ik als gids in het Stedelijk nooit het gevoel gehad iets te moeten. Dat betekent natuurlijk niet dat er geen afspraken of instructies mogelijk zijn. Het gaat om wederzijdse loyaliteit en vertrouwen.

Een museumrondleider is een makkelijke prooi, amper georganiseerd en er heerst een enorme eilandencultuur: ieder voor zich en de kunst een beetje voor ons allen.

De musea moeten hun verantwoordelijk nemen en zich niet achter de Belastingdienst verschuilen. Waar een wil is, is een weg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden