Opinie

'Het is goed mis met het onderwijs'

De scholen zijn weer begonnen. Marijke Voerman en Rindert de Groot vinden dat eigenlijk jammer. 'De klassieke school mag dicht.'

Leren is hard werken, maar dat doe je alleen uit motivatie en die komt niet van bovenaf. Beeld Marcel Antonisse

De op industriële leest geschoeide massaproductie van gediplo­meerden is hopeloos verouderd, dus mag de klassieke school eigenlijk wel dicht. De school van de toekomst traint leerlingen op individueel niveau en leidt ze op voor het leven. Talent benutten en keuzes leren maken staan daarbij centraal.

Om de school van nu een prikkel te geven daar aandacht aan te besteden, zou de financiering van scholen moeten afhangen van het succes van hun leerlingen in het vervolgonderwijs. Van de doorstroomcijfers van het Nederlandse onderwijs slaat de schrik ons om het hart.

Niet om over naar huis te schrijven
Nog niet de helft van de studenten die in 2010 begonnen aan een hogeschool, had in 2015 een hbo-diploma op zak; uiteindelijk zal slechts een kleine meerderheid het halen. De cijfers van mbo en universiteit zijn iets beter, maar ook niet om over naar huis te schrijven.

De verschillen per onderwijstype, achtergrond en sekse zijn groot: van de tien meisjes met vwo slagen er negen in het hoger onderwijs; van de tien allochtone jongens met een mbo-diploma zullen er nog geen twee de hogeschool voltooien.

Er is iets goed mis, niet alleen met de aansluiting tussen types onderwijs, maar ook met het onderwijs zelf. Leerlingen zouden eerst moeten ontdekken wie ze zijn en welke talenten ze in huis hebben. Pas dan kunnen ze leren goede keuzes te maken om zich in een snel veranderende wereld staande te houden. De samen­leving laat nu veel talent liggen.

Op maat gemaakt
In ons ideaalbeeld is de school een trainings­instituut geworden. Klassen en roosters worden afgeschaft en iedere leerling krijgt een op maat gemaakte training en een persoonlijk diploma.

Dat gaat niet vanzelf: realistisch plannen en bewust keuzes maken, moet je leren. Daarom wordt in ons ideaal de leerling niet losgelaten, maar juist zeer intensief begeleid door coaches en vakmensen.

Technologie kan daarbij helpen. 'Het internet is een onderbrekingssysteem, gericht op het verdelen van aandacht,' schreef Nicholas Carr in 2010, dus zal de telefoon af en toe op de vliegtuigstand moeten.

In alle rust kan een leerling hem dan gebruiken om er een uur lang geconcentreerd sommen op te oefenen. Daarna is wellicht tijd om een paar uur (zonder telefoon) uit te waaien op het strand.

Motivatie
Begrijp ons niet verkeerd: leren is hard werken, maar dat doe je alleen uit motivatie en die komt niet van bovenaf. De leerling moet het zelf doen en willen. De dag begint dus niet met 'doe je boek open op bladzijde 214' maar met 'hoe zit jij er vandaag bij?'

Marijke Voerman, Initiatiefnemer van het Cabral Instituut, een particuliere leergemeenschap. Beeld -

Dat wordt in het huidige onderwijs knap lastig. Aangezien het onderwijs notoir moeilijk te hervormen is, moeten we met al onze vernieuwingsdrift toch aanschurken tegen het oude. We doen daarom een bescheiden voorstel om de belachelijk slechte aansluiting van vo en mbo op hbo en universiteit te verbeteren.

Aangezien het de taak van de school is succesvolle toekomstige studenten af te leveren, stellen we voor dat een deel van de financiering van een school afhankelijk wordt van de doorstroom in het vervolgonderwijs.

Grote mentaliteitsverandering
Zoals je met een product dat het niet goed doet terug kunt naar de winkel, zou je de school erop moeten kunnen aanspreken als hun leerlingen geen ­resultaat boeken op hbo of universiteit. Dat zal een grote mentaliteitsverandering teweegbrengen.

Een diploma is immers geen doel op zich. Het is hooguit een tussenstap in een levenslange zoektocht waarin een mens zijn of haar talenten blijft ontdekken en benutten. Daarbij hoort dat je in het reusachtige keuzeaanbod van de huidige maatschappij je eigen pad uitstippelt. Daar kun je maar beter zo jong mogelijk mee ­beginnen.

Scholen moeten serieuzer werk maken van de wensen, talenten en mogelijkheden van hun leerlingen. Als ze eenzijdig focussen op het diploma en hun leerlingen af en toe eens naar een voorlichtingsdag van hbo en universiteit sturen, mogen ze van ons inderdaad morgen dicht.

Rindert de Groot, Politicoloog, verbonden aan Studio Zeitgeist. Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.