Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

Het is geen toeval dat je lijkt op je partner (of je hond)

PlusMarcel Levi

Marcel Levi

De man en vrouw in mijn spreekkamer op de polikliniek stellen een tamelijk onverwachte vraag. “Dokter, kunt u een genetische test bij ons doen? Wij hebben trouwplannen en zijn beiden geadopteerd en we weten niet wie onze biologische ouders zijn. Maar we lijken zo op elkaar dat veel mensen in onze omgeving beweren dat we wel eens broer en zus kunnen zijn.” Nu ik wat beter kijk is er inderdaad een opvallende uiterlijke gelijkenis bij het stel.

Als ik me ga verdiepen in het antwoord op de vraag van dit koppel, kom ik erachter dat het helemaal niet zo zeldzaam is dat partners in een relatie erg op elkaar lijken. Al tientallen jaren wordt beweerd dat mensen die getrouwd zijn of samenwonen uiterlijk steeds meer gelijkenis gaan vertonen. Dat zou dan komen omdat ze veel in dezelfde omgeving verkeren, dezelfde dingen doen, ongeveer hetzelfde eten en vaak elkaars emoties delen.

Maar recent onderzoek, gebaseerd op de analyse van duizenden foto’s van koppels in twintig tot zeventig opeenvolgende jaren dat ze samen zijn, vindt geen bewijs dat mensen in een relatie steeds meer op elkaar gaan lijken. Wel vinden de Amerikaanse onderzoekers dat mensen juist aan het begin van hun relatie opvallend vaak dezelfde uiterlijke kenmerken hebben. Uit weer ander onderzoek blijkt dat dit fenomeen niet beperkt blijft tot romantische relaties: het uiterlijk van de verschillende leden van een studentendispuut vertoont veel meer gelijkenis dan op basis van toeval kan worden verwacht.

Op je partner of vrienden lijken is nog tot daar aan toe, het is pas echt grappig als je waarneemt dat sommige mensen opvallend veel op hun hond lijken. Mensen met heel lang haar lopen rond met een langharige Afghaanse windhond, roodharige hondenbezitters hebben maar al te vaak een oranjekleurige Ierse setter en dikwijls zie je mannen met grove gelaatstrekken een bulldog aan de lijn hebben. Ik zal maar niks zeggen over het uiterlijk van de gemiddelde poedelbezitter.

De Japanse psycholoog Sadahiko Nakajima doet al jaren serieus onderzoek naar de uiterlijke gelijkenis tussen honden en hun baasjes. Hij toont in diverse artikelen dat proefpersonen foto’s van honden moeiteloos kunnen koppelen aan foto’s van de bezitter van die hond. Zijn verklaring is niet veel anders dan de reden dat echtparen of studenten in hun clubs soms op elkaar lijken: veel mensen zijn kennelijk op zoek naar partners die een beetje op hunzelf lijken. Voortplantingsdeskundigen hebben er zelfs een term voor: assortative mating, en het is kennelijk een heel normaal fenomeen in de biologie.

Met wat advies van de klinisch geneticus en een paar eenvoudige testjes kom ik er vlot achter dat het koppel in mijn spreekkamer onmogelijk genetisch verwant kan zijn en opgelucht zijn ze inmiddels begonnen aan het plannen van hun huwelijk.

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.
Reageren? m.levi@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden