Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki
Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Het is diep wrang dat een virus dat jongeren nauwelijks bedreigt, toch zo velen het leven heeft gekost

PlusJohan Fretz

Johan Fretz

Goddank gaat straks ook het onderwijs weer volledig open. Maar is het niet te laat?

In deze krant stond: ‘In 2021 hebben meer dan driehonderd jongeren onder de 30 jaar suïcide gepleegd. Dat is zo’n 15 procent meer dan in de jaren daarvoor. Vooral in de ‘lockdownmaanden’ januari, februari en december werd een groter aantal zelfdodingen gezien.’

In Trouw verscheen een artikel over de blijvende psychische schade die studenten mogelijk ondervinden door al die lockdowns. Elnathan Prinsen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie: “De lockdown is bedoeld om ziekte te voorkomen, maar juist door de lockdown worden mensen ziek.”

Het mentale welzijn onder jongeren is een onderwerp waarover al vanaf het begin van de coronacrisis veel wordt geschreven. Ook door mij. Opvallend vaak werd daar erg laconiek en geïrriteerd op gereageerd. Veel mensen, vaak woonachtig in huizen die beslist groter waren dan een gore studentenkamer van vijf vierkante meter, riepen dingen als: ‘Jongeren moeten zich niet zo aanstellen. Mijn vader heeft de hongerwinter nog meegemaakt.’ Of: ‘Hebben zij het dan echt zo veel slechter dan anderen? We zitten hier toch samen in?’

Jongeren moeten niet zeuren: dat is een populair standpunt onder de mensen die vaak al hysterisch de pen in klimmen zodra iemand het programma Radar of Lingo van de buis dreigt te halen.

De pandemie heeft gezorgd voor onmogelijke spagaten, voor hevig botsende belangen en de politici die hierin besluiten moesten en moeten nemen, vallen beslist niet te benijden. Het is ongelooflijk moeilijk. Maar er is iets heel wezenlijks aan de jeugd, iets wat het wegwuiven van de schade onder jongeren zo onverteerbaar maakt.

Jong zijn is: jezelf onsterfelijk wanen. Een levensfase van grote onbevangenheid en zorgeloosheid, waarvan je de eindigheid nog niet kunt voorzien, omdat het langetermijndenken in je hersenen nog onvolgroeid is. Jong zijn is: je ontwikkelen met een komeetachtige intensiteit. Door dingen te beleven, te ervaren, in levenden lijve.

Nee, natuurlijk is het geen wedstrijd tussen het leed van de een en het leed van de ander. Er zijn talloze andere mensen, allang voorbij de jeugd, die aan al die lockdowns onderdoor zijn gegaan. Toch voelt het diep wrang dat een virus dat voor jonge mensen zelf nauwelijks bedreigend is, vanwege de maatregelen zo veel van hen alsnog het leven heeft gekost. Gewoon: omdat hun alle zuurstof werd ontnomen.

Hoe diep moet je zitten, als je in de bloei van je leven besluit dat het allemaal de moeite niet meer waard is? Ik denk aan alle jonge levens die we niet hebben kunnen redden. Aan al die anderen die in een moeras wegzakten van angst en somberte. Aan de verspilde tijd van studentenjaren, in opgesloten kamers, achter schermen, zonder enige aanraking, nabijheid of zindering, tijd die je nooit meer inhaalt.

Als het stof straks is neergedaald, hoop ik dat we kritisch durven te kijken naar hoe achteloos en onverschillig we soms omsprongen met de generatie die notabene later ook al de rekening zal moeten betalen voor deze lange, donkere jaren.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft elke zaterdag een column voor Het Parool.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden