Opinie

‘Het in de schijnwerpers zetten van beledigende cartoons is onbeschrijfelijk lomp’

In de eerste zeven maanden van dit jaar zijn al bijna net zoveel meldingen van geweld tegen journalisten binnengekomen als in het afgelopen jaar van april tot en met december. Dat zegt Rosa García López van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) donderdag. Beeld ANP
In de eerste zeven maanden van dit jaar zijn al bijna net zoveel meldingen van geweld tegen journalisten binnengekomen als in het afgelopen jaar van april tot en met december. Dat zegt Rosa García López van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) donderdag.Beeld ANP

Het was maandag zestien jaar geleden dat Theo van Gogh werd vermoord. Nederland betrok daarna veel partijen bij een plan om radicalisering tegen te gaan. In Frankrijk is na de dood van Samuel Paty vooral sprake van electoraal winstbejag, stelt Walter Palm.

Inclusief leiderschap in een etnisch en religieus diverse samenleving is niet makkelijk. Kijk maar naar het optreden van de Franse president Emmanuel Macron na de moord op Samuel Paty, die onthoofd werd door een geradicaliseerde islamitische jongere. Een jongere die zich diep gekwetst voelde in zijn religieuze gevoelens toen bekend werd dat deze leraar Charlie Hebdo-spotprenten had vertoond in zijn klas.

Het geweld dient veroordeeld te worden. Over de aanpak van de Franse regering verschillen de meningen. Na een spoedzitting van de Franse Nationale Veiligheidsraad verklaarde Macron namelijk de oorlog aan de politieke en radicale islam. Tijdens het nationale eerbetoon aan Paty werden de Charlie ­Hebdo-spotprenten op gevels van regerings­gebouwen in Toulouse en Montpellier geprojecteerd en zei Macron dat spotprenten een Franse traditie zijn.

Het propageren van deze cartoons kan opgevat worden als een aanval op álle moslims, en dat is ook gebeurd. In onder meer Syrië, Libanon, Libië en Turkije is op 25 oktober gedemonstreerd tegen Frankrijk. In Turkije, Koeweit, Jordanië en Qatar is een boycot ingesteld van Franse producten.

De Franse minister Gérald Darmanin van Binnenlandse Zaken zette de oorlogstaal ook nog eens om in een concrete daad toen hij de opdracht gaf om de moskee in de gemeente Pantin voor zes maanden te sluiten, omdat deze moskee een video had verspreid waarin kritiek werd geuit op Samuel Paty.

Theo van Gogh

Maandag was het zestien jaar geleden dat een geradicaliseerde moslim de keel doorsneed van Theo van Gogh. Mohammed B. was gekwetst in zijn religieuze gevoelens, net als de moordenaar van Samuel Paty. B. nam wraak voor de in zijn ogen uiterst grievende film Submission van Van Gogh, die eind augustus 2004 in première was gegaan in Zomergasten. Direct na de moord op Van Gogh werd brand gesticht in islamitische scholen en moskeeën. Als tegenreactie werd ook brand gesticht in kerken.

Om de maatschappelijke binding van minderheden te versterken, lanceerde het kabinet op 26 januari 2005 het Breed Initiatief Maatschappelijke Binding (BIMB). Alle belangrijke maatschappelijke actoren, zoals politiek, bedrijfsleven, vakbeweging, religieuze en maatschappelijke organisaties, werden betrokken. De Nederlandse regering ging daarnaast ook een strategische alliantie aan met minderhedenorganisaties.

Met masterplan Niet naast, maar met elkaar bevorderden minderhedenorganisaties de binding van hun achterban met de samenleving en gingen ze radicalisering in eigen kringen tegen. De uitvoering hiervan kreeg in het rapport Na de schok (2009) een positieve evaluatie van het Instituut voor Veiligheids- en crisismanagement. De aansprekende benadering, de waardevolle resultaten en het grote bereik, vooral in ontoegankelijke kringen van deze organisaties, werden geprezen. De inspanningen van de Nederlandse overheid na de moord op Van Gogh waren echt gericht op versterking van de maatschappelijke binding van minderheden en het tegengaan van radicalisering.

Electorale winst

Bij het Franse beleid krijg ik de indruk dat het mede bedoeld is om Marine Le Pen in de kiezersgunst de pas af te snijden. Electorale winst over de ruggen van moslims. Islamofobie om politieke redenen, politieke islamofobie dus.

Een president die zijn islamitische burgers opzettelijk beledigt, verdiept slechts de breuklijnen in de etnisch en religieus diverse samenleving. Met het op de spits drijven van de voor moslims blasfemische cartoons van Charlie Hebdo bewijst Macron noch het Franse bedrijfsleven noch de eenheid van het Franse volk een dienst. Daarbij zegt hij de waarden van de Franse revolutie te verdedigen, maar geldt dit dan niet voor de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van meningsuiting in de door de Franse regering gesloten moskee?

En als Macron de waarden van de Franse revolutie wil implementeren in het etnisch en religieus diverse Frankrijk, laat hij zich dan krachtig inzetten voor egalité, gelijkheid, en voor een betere toegang tot de arbeidsmarkt voor de inwoners van de banlieues. Daar is de sociaal-economische situatie sinds de grootschalige rellen in oktober en november 2005 niet verbeterd.

Net zoals in Nederland zestien jaar geleden is gedaan, doet Frankrijk er goed aan om de samenwerking met islamitische organisaties te versterken om radicalisering tegen te gaan en binding te bevorderen. Daarnaast zouden leraren ondersteuning moeten krijgen bij het geven van les over controversiële onderwerpen als het koloniale verleden, het slavernijverleden, de Holocaust, homoseksualiteit en de cartoons van Charlie Hebdo.

Vrijheid van meningsuiting is een wezenlijk grondrecht maar het is niet grenzeloos. Het in de schijnwerpers zetten van deze voor moslims uiterst beledigende cartoons is onbeschrijfelijk lomp en getuigt van nul komma nul empathie in een diverse samenleving.

Walter Palm is van 1982 tot 2017 rijksambtenaar belast met integratiebeleid. Auteur van het essay Het sluipend gif van islamofobie, 1989-2019.

Walter Palm Beeld Yvette Wolterink
Walter PalmBeeld Yvette Wolterink
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden