Patrick Meershoek. Beeld Artur Krynicki
Patrick Meershoek.Beeld Artur Krynicki

Het IJplein, een klein wijkje aan de peperdure goudkust

PlusPatrick Meershoek

Aan een groot aantal vlieguren in de dagbladjournalistiek had mijn eerste chef een overzichtelijk maar somber beeld van de menselijke drijfveren overgehouden. Alles draait om de duit en de fluit, was zijn steeds terugkerende waarschuwing aan ons adres. Met die fluit doelde hij trouwens niet op het verzamelde werk van Thijs van Leer, maar dat had u waarschijnlijk wel begrepen.

De fluit maakt momenteel een wat moeilijke fase door, maar de duit is misschien wel belangrijker dan ooit. Ik moest er deze week nog aan denken toen ik de reacties las op het voornemen van het stadsbestuur om het IJplein in Noord uit te roepen tot beschermd stadsgezicht. Er waren instemmende berichten, onder meer van de bewoners van het wijkje, maar ook uitingen van verbazing en ongeloof.

Die laatste kwamen vooral uit de hoek van de bouwers. Er bestaan architectonische en stedenbouwkundige bezwaren tegen de manier waarop het IJplein indertijd is vormgegeven, maar daaronder borrelt ook een diepe weerzin tegen het gegeven dat een prominent deel van de IJoever bezet wordt gehouden door eenvoudige woonblokken waarvan het merendeel ook nog eens wordt uitgegeven in de sociale huur.

Het IJplein is in de jaren tachtig gebouwd op het voormalige terrein van de ADM, grond die inmiddels een veelvoud waard is van de toenmalige prijs. Het zieltogende industrieterrein is peperdure goudkust geworden, en het moet voor die categorie projectontwikkelaars die nog het liefst de bips van hun moeder als vrije kavel op de markt zouden brengen, onverteerbaar zijn dat al dat geld werkeloos in de grond blijft liggen.

Tegenover de harde centen staan de zachte sentimenten. De grond van de ADM was eigendom van het pensioenfonds van de werf, en het was een voorwaarde van de ondernemingsraad bij de verkoop aan de gemeente dat de woningen beschikbaar zouden zijn voor dezelfde mensen die zo veel bloed, zweet en tranen in de grond hadden zitten. Zo werd het IJplein de laatste wijk in de stad met alleen sociale huur.

De status van beschermd stadsgezicht conserveert dat bijzondere verhaal van het IJplein. Hij beschermt niet alleen het debuut van de gevierde architect Rem Koolhaas, maar ook de herinnering aan de scheepswerf die meer dan honderd jaar zijn stempel drukte op het stadsdeel én aan nog een ander monument: wethouder Jan Schaefer die het omstreden plan grommend en vaardig door de besluitvorming loodste.

De tijd verstrijkt en alles wordt anders. De projectontwikkelaars zullen hun begerig oog ongetwijfeld op het IJplein laten blijven rusten en plannen blijven maken voor glanzende torens van staal en glas met de bijbehorende vierkantemeterprijs. Maar als de status van beschermd stadsgezicht inderdaad wordt verleend, is het kleine wijkje voorlopig weer even in veilige haven, en kunnen de brekers en de bouwers die de stad zien als een blokkendoos om mee te spelen op deze plek tot nader order fluiten naar hun duiten.

Reageren? patrick@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden