Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki

Het hart doet er niet toe, want levert niets op

Plus Johan Fretz

In een gesprek met Het Financieele Dagblad, aan de vooravond van de Algemene ­Beschouwingen, had Eric Wiebes het over zijn groeiagenda. Hij noemde het onderwijs als voorbeeld. ‘En dan praat ik niet over ­hogere lonen voor leraren, want dat leidt niet tot een hoger verdienvermogen voor de samenleving.’ Het stond er echt: leraren dragen niet bij aan het verdienvermogen. Om ziedend van te worden.

Het zijn mensen als Wiebes, dit soort fantasieloze technocraten, die ons telkens maar weer door de strot duwen dat het in het leven alleen draait om economische groei. Natuurlijk valt het te prijzen dat Wiebes zich in interviews opwerpt als voorstander van innovatie. Maar hoe wil je in vredesnaam vernieuwen, als je alleen maar denkt in getallen, grafieken en winstbelang? John F. Kennedy zei: ‘We choose to go to the moon’. Eric Wiebes zegt: ‘Naar Mars ga ik alleen als ik er binnen een uur kan komen.’ Zulke fantasieloosheid wordt ons vaak verkocht als Hollandse nuchterheid, maar vergis je niet: het is vaak het vertrekpunt voor beleid dat mensen slechts ziet als nummers, als kleine radar­tjes in brute rekenmodellen.

In een ander interview, met het AD, sprak Wiebes over ‘de geïndividualiseerde leeromgeving’ (met ­individualisering kun je niet vroeg genoeg beginnen) om kinderen ‘naar het volgende level te brengen’. Op welke planeet leeft deze man? Nou, niet op Mars in elk geval, want de reis daarheen duurt zo lang, maar wat een armoede.

Het is niet eens een kwestie van kwade wil. Het is puur onvermogen. Sinds Wiebes in Zomergasten prevelde over kunst als hobby en later over ‘bevinkjes’ in Groningen, wisten wij al dat wij te maken hadden met de zoveelste politicus die het hart ziet als hinderlijke stoorzender van de ratio. De moderne bestuurder is een wandelend hoofd, iemand die heel soms nog iets laat opborrelen uit de onderbuik, maar die dat wat tussen hoofd en onderbuik in woont, nuffig wegduwt. Het hart doet er niet toe, want levert niets op. Of om in de termen van Wiebes te spreken: het hart draagt niet bij aan het verdienvermogen.

Met de beste bedoelingen van de wereld gaan de fantasielozen van deze wereld daarom vrolijk verder met de uitholling van de woningmarkt, het invoeren van funeste leenstelsels, het pamperen van bedrijven, het afbreken van alle cultuur die niet winst­gevend is. En dan willen ze ook nog het onderwijs verbuigen tot een instrument dat van kinderen ­efficiëntere wezens moet maken, die onze concurrentiepositie verstevigen en zorgen voor nog meer groei, groei, groei. Geen groei als mens, maar groei van het Bruto Binnenlands Product.

In de wereld van Eric Wiebes klinkt geen muziek, en krijgen kinderen in het klaslokaal geen ruimte meer om langzaam te worden wie ze zijn. Ze moeten snel naar het volgende level. De mens moet al vroeg leren waartoe hij bestemd is: gestroomlijnd en rendabel zijn, zodat hij, eenmaal volwassen, als een ­willoos groeimiddel kan bijdragen aan ‘ons verdienvermogen’. Maar ik zeg: Wiebes, ga toch weg met je verdienvermogen. Wezenlijke groei gaat over meer dan het meetbare. Juist in het onmeetbare schuilt de kern van het mens zijn. En als je wilt beginnen aan een groeiagenda, lijkt het mij juist het allerbeste om leraren beter te betalen. Zij bieden kinderen het vertrouwen en de liefdevolle aandacht om hun verbeelding te koesteren en geduldig tot bloei te komen. Zo creëer je prachtige, eigenzinnige volwassenen, die begrijpen dat het leven om meer draait dan geld.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in Het Parool, lees ze hier terug.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden