Marjolijn de Cocq.Beeld Artur Krynicki

Het grote grijsgebied van grensoverschrijdend gedrag

PlusMarjolijn de Cocq

Er stond een olifant in de kamer. Of liever: in de Balie, waar vorige zaterdag een debat plaats had over #MeToo in de literatuur. De avond, met als titel There Are More Weinsteins, had plaats zullen hebben op 12 maart maar werd uitgesteld. Hoofdpersoon Matilda Gustavsson, de journalist die een groot misbruikschandaal in de Zweedse literaire wereld onthulde waardoor de Nobelprijs voor literatuur in 2018 niet kon worden uitgereikt, kon vanwege de coronacrisis niet naar Nederland komen. Dat was op 13 juni nog steeds het geval, maar inmiddels zijn we eraan gewend dat dit soort problemen digitaal overkomelijk zijn – ze was er via Zoom bij en de avond was online te volgen (terugkijken kan via YouTube).

Er was alleen een ander probleem ontstaan: de focus van het debat was verschoven. Gustavsson was er om te vertellen over haar onthullingen over Jean-Claude Arnault, de Franse manipulator die de even machtige als schimmige Zweedse Academie in zijn zak had. Zijn misbruik van jonge vrouwen werd jarenlang niet alleen gedoogd maar gefaciliteerd – ook door zijn echtgenote, dichteres en Academie-lid Katarina Frostenson. Gustavsson schreef er het boek Het bolwerk over.

Maar in Nederland was inmiddels de literair recensent van de Volkskrant op non-actief gesteld, wegens (want zoveel is duidelijk) diens benadering van jonge vrouwelijke auteurs. Daarop volgden onsmakelijke oprispingen op de sociale media, er waren ook serieuze media die hun eigen onderzoek begonnen naar de beschuldigingen aan het adres van de recensent. De Volkskrant is met hem verwikkeld in een arbeidsrechtelijk geschil, hoofdredacteur Pieter Klok liet om de indruk weg te nemen dat hier een nieuwe Weinstein was opgestaan, weten ‘dat het zich daarmee absoluut niet laat vergelijken.’

Toch werd in een nieuw persbericht van De Balie de link met de literair recensent gelegd. Waarop diens advocaat de organisatie sommeerde een bericht rond te sturen: ‘Wij hebben zonder onderzoek te doen de naam Arjan Peters in verband gebracht met Harvey Weinstein en #MeToo zaken, zoals die ook in Zweden en elders zouden hebben plaatsgevonden. Er is ons op geen enkele manier bewijs bekend waaruit blijkt dat Arjan Peters betrokken is bij een #MeToo zaak. Wij kunnen dan ook geen enkel verband leggen tussen Arjan Peters en #MeToo zaken die uit het nieuws bekend zijn.’

De Balie stuurde de tekst rond. En dus werd aanvankelijk met meel in de mond gesproken – tot in een avond vol ongemak het besluit viel de olifant toch te benoemen. Pas toen kon echt worden gesproken over het grote grijsgebied van grensoverschrijdend gedrag, over het wegkijken waarmee omstanders zich vrijpleiten, en het waarom van het jarenlang zwijgen van slachtoffers. Samengebald in een geladen slotcolumn van Alma Mathijsen: ‘Het gaat niet om Roman Polanski, om Harvey Weinstein, om Jean-Claude Arnault. Het gaat om een systeem, dat nog volop in leven is.’ 

Reageren? m.decocq@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden