Beeld Artur Krynicki

Helaas is niet iedere politicus een Gandhi

Plus Max Pam en Paul Brill

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: van onze belastingcenten.

Thee en een kaakje

Een andere definitie van overheidsgeld luidt: onze belastingcenten. Mensen, arm en rijk, kunnen ineens fanatiek worden wanneer zij vinden dat ten onrechte is gestrooid met onze belastingcenten. Of wanneer rijkelijk is opgestreken uit de subsidieruif. Allemaal woorden die in een kwade reuk staan, want volgens de algemene opvatting dient men zuinig om te gaan met overheidsgeld.

Soms lijkt het anders, maar op dit punt heeft Nederland een reputatie te verdedigen. Beroemd is het verhaal van Willem Drees, die na de Tweede Wereldoorlog in zijn Haagse woning aan de Beeklaan de Amerikaanse onderhandelaars Paul Hoffman en Averell Harriman ontving om te praten over de Marshallhulp. De Amerikaanse diplomaten werden verwelkomd door mevrouw Drees die, na een kopje thee met een mariakaakje te hebben gebracht, weer achter haar breimand plaatsnam. Onze premier ontving zijn gasten in een kamer waar spaarzaam een potkacheltje brandde. Na afloop van het gesprek schijnt Harriman gezegd te hebben: “Aan een land waarvan de minister-president zo woont en leeft, is ons geld goed besteed!”

Ook onze huidige premier Mark Rutte is, voor zover wij weten, niet iemand die er een uitbundige levensstijl op nahoudt. Net als Drees ziet Rutte vaak af van de dienstauto en fietst hij naar zijn werk. Mij zou het verbazen wanneer Rutte ooit dubbel wachtgeld heeft opgestreken. Voor Drees zou zoiets ongetwijfeld een gruwel zijn geweest. Wat Ruttes vermeende kroonprins Klaas Dijkhoff heeft gedaan, getuigt daarom niet alleen van een schraperig karakter, maar is politiek gezien ook nog ontzettend stom. Wie beweert dat het met dat wachtgeld wettelijk allemaal mag en wie daarnaast ook nog eens duizenden euro’s aan reisgeld heeft geïncasseerd omdat hij zogenaamd niet bijhoudt wat er maandelijks binnenkomt, heeft geen benul hoe de burger zelf woont en leeft. De wachtgeldkwestie zou weleens het einde kunnen zijn van Dijkhoffs politieke ambities.

Hetzelfde geldt natuurlijk voor het Tweede Kamerlid Isabelle Diks van GroenLinks, die – naar het schijnt – ook rijkelijk gebruikt heeft gemaakt van de woonkostenvergoeding. Als politicus verdien je goed, maar echt rijk word je er niet van. Een overstap zoals die door Eva Jinek is gedaan, van de publieke naar de commerciële sector, is voor de meeste politici niet weggelegd. Verdiende Jinek zoiets lulligs als de balkenendenorm, bij het RTL-wipneusje Peter van der Vorst gaat zij – naar verluidt – vijf keer zoveel verdienen. Haar afscheid bij de NPO was dan ook letterlijk crying all the way to bank.

Een politicus daarentegen wordt geacht het niet te doen voor het geld, maar voor de verwezenlijking van zijn of haar idealen. Helaas is niet iedere politicus een Gandhi en zelfs geen Willem Drees.

Max Pam

Kleine krabbelaars

Er is met begrijpelijke afkeuring gereageerd op de zeer royale wijze waarop Klaas Dijkhoff van de VVD en Isabelle Diks van GroenLinks gebruik hebben gemaakt van de wachtgeldregeling en onkostenvergoeding voor politieke ambtsdragers. Ook als ze binnen de grenzen van de wet zijn gebleven, staat hun inhaligheid in schril contrast tot de strenge moraal die geldt voor de modale burger als het gaat om gemeenschapsgeld.

Maar de eerlijkheid gebiedt ook te zeggen dat, internationaal gezien, Dijkhoff & Diks slechts kleine krabbelaars zijn. Op de wereldlijst van politici die zich hebben onderscheiden door dubieus declareergedrag, bungelen ze onderaan.

Ik moest denken aan de ondergang van de Franse oud-premier François Fillon bij de presidentsverkiezingen van 2017. Aan het begin van de campagne gaven velen hem de beste kans op de eindzege. Hij kon bogen op een redelijk geslaagd premierschap onder Nicolas Sarkozy, als kandidaat van de Republikeinse Partij mocht hij zich tooien met het aureool van het gaullisme en als belijdend katholiek had hij een pre bij de vele gelovige kiezers die Frankrijk nog altijd telt.

Maar toen brak Penelopegate uit, genoemd naar Fillons echtgenote Penelope. Het satirische weekblad Le Canard enchaîné onthulde dat zij tussen 1998 en 2007 een half miljoen euro had opgestreken als parlementair medewerkster van haar man. Ook zijn twee kinderen stonden in de boeken voor 100.000 euro.

Franse parlementariërs mogen maximaal vijf persoonlijk assistenten in dienst nemen, iets waarvoor een maandbedrag van bijna 9000 euro beschikbaar is. Ook familieleden komen hiervoor in aanmerking. Maar dan moeten ze wel aantoonbaar werk verrichten. Penelope was vrijwel nimmer in het parlementsgebouw gesignaleerd. Zelfs voor Fillons biograaf kwam het nieuws van haar aanstelling als een complete verrassing.

Fillons campagne bezweek onder het schandaal. Hij zakte in de peilingen en eindigde ten slotte als derde in de eerste ronde, overigens nog steeds met 20 procent van de stemmen.

Fillons presidentiële aspiraties mogen nu voorbij zijn, maar als schaduwgestalte is hij niet weg van het politieke toneel. Hij manifesteerde zich in 2017 ook als fervente voorstander van toenadering tot Rusland en het was bekend dat hij zelf een nauwe band onderhield met Vladimir Poetin. Tegelijk kreeg Marine Le Pen openlijk geldelijke steun van Russische kant.

En wat zien we de laatste weken? President Emmanuel Macron is duidelijk bezig met een charmeoffensief richting Moskou. Ik durf het hele wachtgeld van Dijkhoff & Diks in te zetten op de stelling dat hij dit vooral doet om Moskou te weerhouden van steun voor (potentiële) uitdagers bij de verkiezingen van 2022.

Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden