Marcel LeviBeeld Artur Krynicki

Hebberigheid kost ons allemaal te veel

PlusMarcel Levi

De waarde van Apple wordt geschat op 1 ­biljoen dollar: meer dan het bruto nationaal product van de meeste landen. Vaak wordt bewonderend gesproken over de innovaties van de maker van iPhones.

De geniale econome Mariana Mazzucato laat in haar boek The Entrepeneurial State de glans van Apple als innovator echter sterk verbleken. Zij betoogt dat alle technologie in smartphones niet door Apple is bedacht maar berust op met overheidsgeld gefinancierde uitvindingen.

Zo is internet opgezet door universiteiten en het Amerikaanse leger, dat ook gps ontwikkelde. De touchscreen komt uit het nucleaire onderzoekscentrum in Genève. Die publieke vindingen zijn vervolgens door Apple in een mooi kastje gepropt, een commercieel succes maar nauwelijks innovatief.

Ook in de biomedische wereld zijn talloze voorbeelden waarbij commerciële partijen exorbitant verdienen aan uitvindingen van algemeen belang. Kary Mullis vond gebaseerd op vooronderzoek bij de universiteit de polymerase chain reaction uit, een techniek om dna te kopiëren. Die is onmisbaar bij ontrafeling van genetische ziektes. Mullis werkte ten tijde van de uitvinding bij het bedrijf Cetus, dat hem een bonus gaf van 10.000 dollar en vervolgens de vinding voor 350 miljoen dollar verkocht aan Roche Diagnostics.

Een soortgelijke situatie doet zich voor bij de recente uitvinding van Crispr-Cas9 door onderzoekers van MIT en het Max Planck Instituut. Dit is een fascinerende techniek om dna in levende cellen te veranderen, wat uitzicht biedt op genezing van ernstige ziektes. Inmiddels is Editas Medicine Crispr-Cas9 aan het commercialiseren.

Een ander bedrijf, Intellia ­Therapeutics, wil de techniek gebruiken bij amyloïdose, een aandoening waarbij afwijkende eiwitten in organen schade veroorzaken. En Crispr Therapeutics heeft al patiënten met een bloedaandoening behandeld.

Uiteraard is het prijskaartje van de bedrijven astronomisch, en door tientallen patenten kunnen ze de komende jaren waarschijnlijk miljarden incasseren.

Is het niet bizar dat wij voor dit alles dubbel betalen? Eerst financiert belastinggeld onderzoek bij universiteiten. Vervolgens tikken commerciële partijen de uitvindingen voor een grijpstuiver op de kop en produceren zij peperdure producten waar we dan weer de hoofdprijs voor mogen betalen, beschermd door patenten.

Het is hoog tijd dat er een eind komt aan deze ziekelijke economische cyclus. Natuurlijk zou het beter zijn als universiteiten hun huid duurder weten te verkopen, maar dat is weinig realistisch: meestal is de gewiekste hebberigheid van commerciële bedrijven geen partij voor de goedbedoelende maar ietwat amateuristische bureautjes van de universiteit.

Het is wellicht beter als we met publiek geld gefinancierde ontdekkingen gewoon gratis voor iedereen beschikbaar maken en dat het verboden wordt deze te patenteren. Zo profiteren we er allemaal van, en niet alleen een paar slimme investeerders.

Marcel Levi is Ceo van University College London Hospitals. Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.

Reageren? m.levi@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden