null Beeld Artur Krynicki
Beeld Artur Krynicki

Halsema en drugs hebben een geschiedenis

PlusRepubliek Amsterdam

Dat uitgerekend Femke Halsema als burgemeester besluit om de coffeeshops verboden terrein te maken voor toeristen, is paradoxaal.

Op het eerste gezicht lijkt zij hiermee haar status te vestigen als de nieuwe sheriff van Mokum die zich drie jaar na haar aantreden zeker genoeg voelt om de stad naar haar hand te zetten. Een beetje zoals VVD-crimefighters als Fred Teeven of Ivo Opstelten in hun dagen met veel poeha een war on drugs voerden. Of zoals wijlen Eberhard van der Laan. Minder prostitutie? Dicht die ramen. Minder drugs? Dan sluiten we coffeeshops, was zijn aanpak.

Door de impact van het ingezetenencriterium – dat verkoop aan buitenlanders verbiedt – is het onvermijdelijk dat de andere onderdelen van het plan van Halsema met de coffeeshops een beetje ondersneeuwen. Bijvoorbeeld het verbod op ketenvorming in de softdrugsmarkt, zodat de macht niet bij een klein groepje ondernemers komt te liggen. En de regulering van de achterdeur, door het instellen van een keurmerk waarmee coffeeshophouders hun voorraden flink mogen vergroten en coulance krijgen bij de handhaving van de illegale aanvoerlijnen in hun branche. Hier komt de oude Femke Halsema om de hoek kijken, die het liefst de hele cannabisketen als een legale markt zou zien, à la alcohol. “Vijftig jaar war on drugs is goed nieuws geweest voor misdaadsyndicaten,” zei ze deze week in de raad.

Interessant is dat Halsema in de jaren negentig als criminoloog-onderzoeker bij de Wiardi Beckman Stichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA, expertise heeft opgebouwd over dit onderwerp. Toen al pleitte ze voor ‘totale legalisatie’ van de drugshandel. Gemeenten zouden gebruikersruimten voor harddrugsjunks moeten inrichten, alleen toegankelijk voor eigen inwoners. Zo zouden rondreizende harddrugsjunks, het probleem van van die tijd, geweerd kunnen worden. Zwaarder straffen was in ieder geval niet de oplossing, schreef ze in de bundel Ontspoord (1996).

Saillant detail: er was een PvdA-fractievoorzitter in de Amsterdamse gemeenteraad, ene Eberhard van der Laan, die tegen Halsema inging. “Het valt niet mee met de criminaliteit, wel met de verharding van het strafrecht,” bromde hij tegen de Volkskrant in reactie op Ontspoord.

Halsema en Van der Laan zijn op het onderwerp nooit dichter bij elkaar gekomen. Van der Laan belobbyde als burgemeester Den Haag zodat Amsterdam zich in 2012 mocht onttrekken aan de invoering van het ingezetenencriterium. In ruil daarvoor sloot en verplaatste hij tientallen coffeeshops in het centrum en bij scholen. Dit en het groeiende toerisme zorgden voor omzetstijgingen tot wel 200 procent bij de overige coffeeshops, die nu zoveel geld verdienen dat criminelen vechten om de controle over de vestigingen. Het dwingt Halsema om eerst, net als haar voorgangers, een robbertje te vechten met de coffeeshophouders, voordat het beter wordt.

Coffeeshophouders zijn wel gewend dat ze onder een vergrootglas liggen. Nieuw is dat deze burgemeester hen vol in de portemonnee raakt. Follow the money: voor corona stapten toeristen zo’n 1,5 miljoen keer per maand (!) een of meerdere coffeeshops binnen om iets te nuttigen. Uit nieuw onderzoek van bureau Breuer&Intraval blijkt dat Amsterdam voor de lokale vraag naar softdrugs genoeg heeft aan 66 tot 73 coffeeshops, terwijl er nu 166 in de stad zijn.

Niet alleen de coffeeshops in de binnenstad, die de meeste toeristen bedienen, zullen de pijn voelen. Als het verbod op verkoop aan buitenlanders wordt ingevoerd, zijn er zo’n 100 wietwinkels te veel en dat heeft natuurlijk ook gevolgen voor de contante waarde van een shop in de Rivierenbuurt of De Baarsjes. Ook voor de wiettelers en hasj-importeurs, zware criminelen, wordt het afwachten of het ze lukt om toeristen op een andere manier te bereiken en hun omzetten te behouden. Halsema bedreigt in ieder geval de status quo. Dat is in dit dossier spannender dan bij andere.

Politiek verslaggevers Michiel Couzy en Ruben Koops belichten beurtelings op zaterdag in ‘Republiek Amsterdam’ een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? r.koops@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden