Opinie

'Gun religie haar diverse rol in de stad'

Religie verdient een plek in de stad van de toekomst. Johannes van den Akker en Suzan Doodeman vragen wethouder Marieke van Doorninck hieraan te denken.

West kreeg zijn Westermoskee en ook Haven-Stad zal behoefte hebben aan religieuze gebouwen Beeld Rink Hof
West kreeg zijn Westermoskee en ook Haven-Stad zal behoefte hebben aan religieuze gebouwenBeeld Rink Hof

Beste Marieke, geachte mevrouw Van Doorninck. Nieuwe moskeeën in Amsterdam mogen geen gebedsoproep doen. Althans, dat heeft uw voorganger Eric van der Burg laten vastleggen in de erfpachtovereenkomst met de Boven IJ-moskee in Noord: 'Als cultureel fenomeen vind ik het hier niet passen, voor klokgelui geldt dat juist wel.'

Een opvallend argument, dat de vraag oproept: welke plek mag religie wel innemen in de stad van de toekomst? Is er bijvoorbeeld grond voor religieuze gebouwen gereserveerd in de plannen van Haven-Stad?

Middeleeuwen
In de middeleeuwen bestond Amsterdam voor bijna een derde uit kloosters en andere kerkelijke bebouwing. Religieuze bewegingen zijn altijd belangrijk geweest in de vorming van Amsterdam. Een tijdlang dachten stadsmakers dat religie zou verdwijnen, wat goed te zien is in het oorspronkelijke ontwerp van de Bijlmermeer. Voor religieuze samenkomsten was geen plek ingericht.

Nu kent datzelfde stadsdeel met 150 kerken, van oude garage tot schoolgebouwen, het hoogste aantal geloofsgemeenschappen per vierkante kilometer van Nederland.

Steden veranderen
Zeker, het religieuze speelveld verandert maar neemt tegelijkertijd niet af. Een stad trekt steeds nieuwe mensen, en in Amsterdam neemt op dit moment de diversiteit toe. Amsterdam is een superdiverse stad, wat betekent dat het merendeel van de bewoners behoort tot een minderheid. Die superdiversiteit wordt meer en meer de nieuwe identiteit van grote steden in de hele wereld. Dat geldt ook voor de religieuze diversiteit.

Als je alleen plek biedt aan religies op basis van historie, zoals uw voorganger leek te willen, dan misken je wat er leeft onder mensen in de stad, dan misken je hun levensovertuiging. Je probeert dan religie achter de voordeur te proppen en te beschouwen als een hoogst individuele overtuiging. Maar juist religie wordt sterk in gemeenschappen beleefd en gevierd. Denk maar aan processies, rituelen en de vele iftarmaaltijden die de afgelopen maand elke avond in onze stad plaatsvonden.

Hakken in het zand
De stap die Van der Burg maakte is, naast een inbreuk op de vrijheid van religie, een stap met de hakken in het zand, gericht op het langzaam uitfaseren van religie in het publieke domein. Van dit nieuwe college verwachten wij dat de wethouders andere stappen zetten en de toekomst met open vizier tegemoet treden. Een toekomst waarin religie een rol blijft spelen in het publieke leven van Amsterdammers, of je het nu onzin vindt of niet.

Religiewetenschapper Beeld Suzan Doodeman
ReligiewetenschapperBeeld Suzan Doodeman
Abt van het Kleiklooster in de Bijlmer Beeld Johannes van den Akker
Abt van het Kleiklooster in de BijlmerBeeld Johannes van den Akker

Wij denken dat Amsterdam een voorbeeld kan nemen aan het Berlijnse House of One, een gloednieuw imponerend gebouw waar moslims, joden en christenen een huis vinden onder een iconisch dak. Niet doen alsof religie geen rol van betekenis meer speelt, maar als tolerante stad ruimhartig ruimte te geven aan het geloof van haar bewoners. Zou het niet prachtig zijn om de nieuwe skyline van Amsterdam, de Sluisbuurt, zo'n blikvanger te geven?

Niet alleen achter de voordeur
En wat te denken van de Haven-Stad? Denk niet dat wanneer daar in 2050 gewoond en geleefd gaat worden, er geen behoefte meer zal zijn aan religieuze gebouwen. Naar verwachting gaan er straks 150.000 mensen wonen in ­Haven-Stad, op basis van de huidige cijfers (OIS, 2014) is daarvan ongeveer een derde religieus. Dan hebben we het over 50.000 (!) mensen die, niet alleen achter de voordeur, hun religie willen beleven en vormgeven.

Beste Marieke, maak niet dezelfde fout als de ontwerpers van de Bijlmer destijds en reserveer ruimte voor religie in Amsterdam. En stel de koers van uw voorganger bij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden