Punten en komma's

Groter dan Cruijff

In deze rubriek vertellen we waarom we dingen in de krant schrijven zoals we ze schrijven. Vragen? puntkomma@parool.nl

In de krant kwamen onlangs de termen ‘cruijffiaans’ en ‘Ruttedoctrine’ voorbij. Waarom is ‘cruijffiaans’ met een kleine c en ‘Ruttedoctrine’ met een hoofdletter R? Beide verwijzen immers naar een persoon.

Het antwoord is tegelijk simpel en ingewikkeld, en daarom leuk om eens te behandelen. Komt ie.

Wordt een specifieke persoon bedoeld, zoals bij de Ruttedoctrine, dan schrijf je het woord met een hoofdletter. Dit was de zin: ‘Wellicht dat de Ruttedoctrine het beste smeermiddel is om een democratie blijvend te garanderen.’ De doctrine van de persoon Mark Rutte dus. Hoofdletter.

Bij ‘cruijffiaans’ was dit de zin: ‘Het adagium is bijna cruijffiaans: je moet niet te veel ingrijpen, niet te weinig ingrijpen, maar op de juiste manier ingrijpen.’

Het woord ‘cruijffiaans’ verwijst natuurlijk naar Johan Cruijff, maar de term slaat hier niet op hem als persoon, maar op de manier waarop hij redeneerde. ‘Cruijffiaans’ is daarmee groter geworden dan de mens Cruijff; het is niet één man, het is een manier van spreken. Klein lettertje c dus: cruijffiaans.

Onze Taal legt het misschien duidelijker uit met het voorbeeld Rubensachtig/rubensachtig. Wordt een schilderij bedoeld dat eruitziet als een schilderij van schilder Rubens, dan schrijf je ‘een Rubensachtig schilderij’. Heb je het echter over ‘een rubensachtige vrouw’, dan is het ‘rubensachtig’ met een kleine letter r. In dat geval wordt de algemenere betekenis van ‘rubensachtig’ bedoeld: een vrouw met ronde vormen. Ook hier is ‘rubensachtig’ groter geworden dan de persoon Rubens. Het staat niet meer voor één schilderende meneer, het staat voor allerhande weelderige vrouwen.

Als je het eenmaal ziet, ga je het doorhebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden