Theodor Holman Beeld Artur Krynicki

Grenzen, ik hoor al 50 jaar niets anders

Plus Theodor Holman

Omdat ik in Parijs zit, citeer ik even uit een brief aan mijn dochter: 

‘In 1971 verscheen het rapport Grenzen aan de groei van de Club van Rome. De computer zat nog op de middelbare school en algoritmes speelden in de zandbak. De NRC kopte toen: ‘Ramp bedreigt de wereld’. Over vijftig jaar zou de aarde uitgeput zijn. W.L. Brugsma, hoofdredacteur van de Haagse Post schreef: ‘Als we niet ingrijpen, ontstaat binnen vijftig jaar de chaos, de catastrofe, de door de technologische geïndustrialiseerde vooruitgangsmaatschappijen zelfgegenereerde Endlösung voor de mensheid.’

Een zelfgegenereerde End­lösung… Een zin als een uppercut waardoor je keihard op het canvas terechtkwam.

Gisteren werd bekend dat de economie van Nederland het beter doet dan de landen om ons heen. Tegelijkertijd werd er in de Tweede Kamer gediscussieerd over de stikstofmaatregelen. Die schijnen op het daadwerkelijke probleem vooralsnog het effect te hebben van een rietje waarmee je de rook van een stapel brandende autobanden probeert weg te zuigen.

Grenzen aan de groei. Ik hoor al vijftig jaar niets anders. Men zegt dat er een grens zit aan de groei van het kapitalisme, maar aan de toevloed van bijvoorbeeld vluchtelingen willen sommigen geen grens. Het zou misschien verstandig zijn, juist voor het milieu, als we een grens zouden stellen aan de toename van de bevolking, maar bevolkingspolitiek wordt terecht meteen geassocieerd met dictatoriale samenlevingen. De democratie lijkt haar grenzen te naderen, maar we zouden juist de democratie moeten laten groeien om een groter draagvlak onder de bevolking te krijgen.

Ik kan nog veel meer voorbeelden geven van alles wat groeit en bloeit in onze tuin en dat deels moet worden weg­gesnoeid en deels moet bemest. Alles loopt door elkaar. Minder kapitalisme (zou kunnen betekenen), minder bedrijfswinst, minder belasting­inkomsten, minder geld voor vluchtelingen, dus een groei aan overlast, een groei aan criminaliteit.

Je kunt iets regelen, maar dan groeit de bureaucratie. En als de bureaucratie groeit, dan verdwijnt daarin de vrijheid van de mens om te doen en te laten wat hij wil. Dan komt de mens in opstand. Dan worden wij die hele oude club van Rome. “Rome begon en eindigde met een Romulus,” zei men na de laatste keizer in Rome, Romulus Augustus, verwijzend naar Romulus en Remus, door wie Rome ontstond.

Alles wat groeit en bloeit, sterft altijd vanzelf.

Je vader vindt dat tegenwoordig een optimistische visie.’

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden