Opinie

‘Gendergelijkheid is noodzakelijk fundament voor gezondere toekomst’

Gelijke kansen voor mannen en vrouwen gaat niet ‘slechts’ de helft van de wereldbevolking aan, maar ons allemaal, stelt hoogleraar Tessa Roseboom.

Vanaf het allerprilste moment worden we gevormd tot wie we zijn.Beeld Getty Images

Elk mensenleven begint met de bevruchting van een eicel. Vanaf dat allerprilste moment worden we gevormd tot wie we zijn. Alle organen worden aangelegd en de omgeving waarin dat gebeurt bepaalt de structuur en daarmee ook de functie ervan. Het zijn deze eerste negen maanden in de baarmoeder die voor een belangrijk deel onze latere gezondheid bepalen.

Onderzoek heeft laten zien dat mannen en vrouwen die tijdens de Hongerwinter werden verwekt – en dus voor hun geboorte ondervoed waren – later minder gezond waren. Ze hadden vaker hart- en vaatziekten, maar ook een kleiner hersenvolume. 

De honger werd letterlijk ingebakken in het brein. Het had niet alleen gevolgen voor de grootte ervan, maar ook voor de functie van de hersenen, met meer schizofrenie, depressie, verslaving en antisociale persoonlijkheidsstoornissen als gevolg. Mannen die werden verwekt in de Hongerwinter namen ook minder vaak deel aan de arbeidsmarkt.

Huiselijk geweld

Blijvende nadelige gevolgen voor groei, ontwikkeling, gedrag en gezondheid hebben ook armoede en geweld. Vrouwen verdienen minder geld dan mannen, en doen drie keer vaker onbetaald werk. Dit leidt ertoe dat 70 procent van de armen vrouw is. Kinderen van moeders die in armoede leven, worden vaker te klein geboren en overlijden vaker in het eerste levensjaar. Ze groeien slechter, doen het minder goed op school en zijn minder gezond, als ze niet al in het eerste levensjaar zijn overleden. De negatieve effecten van opgroeien in armoede zijn groot en universeel, of het nu gaat over Afrika, Amerika of Nederland.

Vrouwen zijn ook vaker slachtoffer van huiselijk geweld dan mannen. Een op de drie vrouwen wereldwijd krijgt in haar leven te maken met huiselijk geweld. Juist tijdens de zwangerschap komt dergelijk geweld veel voor. Vrouwen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld ­tijdens de zwangerschap bevallen vaak te vroeg, en hun kinderen hebben een slechtere start. Na de geboorte hebben deze kinderen hogere stresshormoonspiegels, meer gedragsproblemen, meer agressie en ook een grotere kans op overgewicht en hart- en vaatziekten.

Huishoudbudget

Al deze invloeden zorgen ervoor dat kinderen in suboptimale omstandigheden worden gevormd en een valse start maken. Dit draagt bij aan ongezondheid, ongelijkheid en de vicieuze cirkel van armoede en geweld. Als minder vrouwen te maken zouden krijgen met honger, armoede en geweld, dan zouden hun kinderen, jongens en meisjes, een betere start hebben.

De complexe problemen honger, armoede en geweld zijn niet zomaar op te lossen. Toch laat onderzoek hoopvolle resultaten zien: als moeders zeggenschap krijgen over de besteding van het huishoudbudget heeft dat een positieve invloed op de voeding en gezondheid van de kinderen.

Programma’s die aanstaande moeders ondersteunen in de zwangerschap zorgen voor een afname van huiselijk geweld, voor meer borstvoeding, en voorkomen kindermishandeling. Dit leidt niet alleen tot gezondere kinderen, maar ook tot betere schoolprestaties. Daarmee kunnen deze kinderen zich beter ontwikkelen en een eerlijker kans krijgen om mee te doen in de maatschappij.

Duurzaamheidsdoelen

In Nederland investeert het landelijk programma Kansrijke Start, dat zorgminister Hugo de Jonge (CDA) in 2018 lanceerde, in een goede start voor elk kind. Het biedt daarmee een belangrijke stap vooruit in de richting van de sustainable development goals, de duurzaamheidsdoelen opgesteld door de Verenigde Naties waar 193 landen zich aan hebben gecommitteerd.

We kunnen meer vooruitgang boeken in de richting van deze doelen als we, meer dan ­voorheen, inzetten op gendergelijkheid en een goede start voor elk kind.

Elk kind heeft recht op een goede start. ­Gendergelijkheid is niet alleen een mensenrecht, maar het noodzakelijke fundament voor een gezondere toekomst.

Tessa Roseboom, hoogleraar Vroege Ontwikkeling en Gezondheid aan de UvA en ambassadeur van het landelijk programma Kansrijke Start.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden