Opinie

'Gemeente is te rigoureus met maatregelen huis-aan-huisbladen'

John Jansen van Galen breekt een lans voor huis-aan-huisbladen; ook voor het door de gemeente getergde City. Wel moeten deze bladen kritischer worden, ook al draait het om advertenties.

Sinds 1 januari ontvangen Amsterdammers geen reclamedrukwerk meer, tenzij ze een sticker op de brievenbus hebben Beeld Getty Images/fStop

Wethouder Marieke van Doorninck (GroenLinks) heeft volgens
deze krant zeven Amsterdamse stadsdeelvoorzitters 'opgedragen' geen interviews meer toe te staan aan het huis-aan-huisblad City en daar geen columns voor te schrijven. In de strijd tussen het gemeentebestuur en de afvalberg aan bedrukt ­papier gaat het nu blijkbaar hard tegen hard.

Het begon op 1 januari van dit jaar met nieuw beleid: wie geen sticker op zijn brievenbus heeft geplakt, ontvangt automatisch geen ongeadresseerd reclamedrukwerk meer, alleen nog huis-aan-huisbladen . Dat was een klap voor de Dirks, Lidls en Carpetlands van deze wereld, die ons tot dan toe ruimschoots voor­zagen van hun kleurrijke aanbiedingen.

Maar in deze leemte voorzagen de reclamebureaus spoedig met een slimme zet. Ze voegden al die folders fluks samen, drukten er een paar onbenullige nieuwsberichten bij af, deden er een omslag omheen met een kekke naam ('City') en kijk eens aan: een nieuw huis-aan-huisblad was geboren!

De gemeente probeerde deze truc onschadelijk te maken door de eis te stellen dat hoogstens 90 procent van een dergelijke publicatie uit reclame mag bestaan. In De Echo sneed Tom Tossijn inmiddels al de kwestie aan of dit niet in strijd is met de vrijheid van meningsuiting.

Volgens artikel 7 van de Grondwet heeft immers 'niemand voorafgaand verlof nodig om middels de drukpers gedachten en gevoelens te openbaren'. Mag de overheid dan wel voorwaarden stellen aan de inhoud van drukwerk? De uiterste consequentie van deze gedachte is echter dat een publicatie eventueel ook voor 95 of zelfs voor 100 procent uit advertenties zou mogen bestaan en dat zal naar ik vermoed geen rechter voor zijn rekening willen nemen.

Gevoelige klap
Overigens bleek bij een eerste telling dat City zich aan de voorwaarde hield: 88 procent van de inhoud was reclame. Net onder de grens! Nu werpt Van Doorninck een nieuwe verdedigingslinie op: geen interviews en columns vanuit de gemeentepolitiek meer in City!

De eerste vraag is of City, dat vooral festiviteiten en rommelmarkten aankondigt, dat iets kan schelen. De tweede of de wethouder de stadsdeelvoorzitters kan 'opdragen' zich verre te houden van dit 'huis-aan-huisblad'. Heeft de politieke ambtsdrager geen persoonlijke vrijheid?

Inmiddels overweegt men in de Stopera een nog verdergaande stap: wie geen sticker op zijn brievenbus plakt, wordt geacht daarmee te kennen te geven in het geheel geen gratis drukwerk te willen ontvangen. Het is het omgekeerde van de donorwet. Wie daarbij zwijgt, stemt toe, wie hierbij geen actie onderneemt, wijst juist alles af: reclamefolders, maar ook huis-aan-huis­bladen.

Dat zou een gevoelige klap zijn voor die bladen. Een kleine rondgang leidt tot de voorzichtige schatting dat veertig procent van de brievenbussen stickerloos is. Met zo'n maatregel zou het gemeentebestuur het papierafval dus in één klap drastisch verminderen.

Jeugdbendes
Maar moet het dat wel willen? Huis-aan-huisbladen zijn niet alleen afval, ze kunnen een ­belangrijk communicatiemiddel zijn voor de burgers in de stadsdelen waarop ze gericht zijn. Iedereen ontvangt ze gratis, iedereen kan daardoor op de hoogte blijven van wat er in haar/zijn stadsdeel omgaat.

Het Parool en AT5 kunnen dat niet allemaal tot in detail en met enige continuïteit bijhouden - Amsterdam is een grote stad. Ik las in ­deze krant uitvoerige reportages over jeugdbendes bij ons in Banne Buiksloot en over de worsteling om ruimte tussen hockey en voetbal in Kadoelen, maar er spelen hier in Noord ook parkeerproblemen door de metro in Buiksloot, de kwestie van woningtoewijzing in Elzenhagen-Zuid, de overlast van NSDM-festivals voor bewoners van De Bongerd, de deconfiture van De Dijk en nog veel meer.

Het probleem is echter dat huis-aan-huisbladen daaraan ook nauwelijks aandacht besteden, en zeker niet kritisch. De redacties vullen hun kolommen hoofdzakelijk met gouden jubilea, positief sportnieuws, een stadsdeelvoorzitter die een lint doorknipt.

Uitgevers van zulke bladen zijn doorgaans benauwd dat meer diepgravende, enigszins kritische berichtgeving de adverteerders op de vlucht zal doen slaan. Maar die kunnen niet om deze bladen heen, juist omdat ze huis aan huis bezorgd worden. En toen (toegegeven: al veertig jaar terug) het Rotterdamse huis-aan-huisblad De Havenloods zichzelf promoveerde tot volwaardig nieuwsblad, bleek dat het daardoor beter gelezen werd, met inbegrip van de advertenties.

Huis-aan-huisbladen maken zich echter kwetsbaar voor overheidsoptreden tegen papierafval door hun taak te verwaarlozen. Zulke bladen kunnen (met belangeloze hulp van burgerjournalisten) geprofessionaliseerd worden als kanaal van democratische discussie en burgerschap. Dan zal de overheid er voortaan ook wel drie keer over nadenken eer ze de huis-aan-huisbladen opvat als papierafval en ze daarom een kopje kleiner wil maken.

John Jansen van Galen, journalist en publicist Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden