Opinie

'Gele hesjes zien toenemende weelde met lede ogen aan'

De gele hesjes onthullen volgens Frits Bosch de zwakte van het financiële systeem: alle economische voorspoed gaat aan kwetsbare burgers voorbij, en de elite reageert onnozel.

Voor sommige Franse gele hesjes is de bank de kwaaie pier Beeld Getty Images

De gele hesjes demonstreren tegen armoede en koopkrachtverlies. Hun woede zou zich vooral moeten richten op het financiële systeem, maar ja: wat is dat, wie zijn dat? En wat is er mis mee waardoor de armste mensen in problemen komen?

Op 4 september 2014 kondigde Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) maatregelen aan die kwantitatieve versoepeling genoemd worden. Dit is een vorm van directe geldschepping door een centrale bank, waarbij effecten, zoals staatsobligaties en bedrijfsobligaties, worden aangekocht om geld te creëren.

Kwantitatieve versoepeling wordt gezien als een noodmaatregel om prijsstabiliteit te bewerkstelligen, inflatiedoelstellingen te bereiken en de euro te ondersteunen. Na de kredietcrisis en de eurocrisis pasten diverse centrale banken het toe. De centrale bank probeert met renteverlaging ook de economische groei te stimuleren en een recessie te vermijden.

Het opkopen duwt de rente fors naar beneden: nul procent of zelfs negatief. Leningen worden goedkoper, burgers en bedrijven besteden meer en oplopende werkloosheid wordt vermeden. De teller van het opkopen staat op een gigantische 2,6 triljoen euro en de ECB vindt het nu genoeg geweest. De bank beperkt zich tot herinvesteren van de inkomsten uit rente en afbetalingen.

Renteverslaving
De Nederlandsche Bank heeft kritiek op het opkopen omdat door de kunstmatig lage rente de financiële wereld niet meer precies weet wat de prijs is van kredietrisico. Dit schaadt een correcte spreiding van vermogen, zeker als bedrijfs­resultaten tegenvallen. Bedrijven profiteerden jarenlang van perfecte omstandig­heden om geld te genereren. Door het beëindigen van het opkoopprogramma worden ze kwetsbaar voor renteverhoging, verslaafd ­geraakt aan extreem lage rentes.

Voor de kwetsbare burgers aan de onderkant van de samenleving is het opkoopprogramma funest: zij merken als enigen geen enkele voorspoed. Door de extreem lage rentetarieven liepen de aandelenkoersen sterk op. De afgelopen jaren presteerde de beurs glorieus, maar kwetsbare burgers profiteerden niet, want ze ontberen de benodigde middelen en kennis om hieraan deel te nemen.

De vastgoedprijzen bulderden omhoog, maar kwetsbare burgers profiteerden niet want ze hebben geen middelen om te participeren. De relatief rijken konden een lang weekend naar Bali dankzij de lage vliegkosten, maar kwetsbare burgers niet, want zij ontberen de middelen.

De extreem lage rentes zorgen ervoor dat pensionado's voortdurend met kortingen bedreigd worden en spaarders geen rente krijgen. Dit veroorzaakt alom ontevredenheid terwijl het establishment daarover alleen onbegrip toont. Zo ontwrichtte de onnatuurlijk sterke greep van de centrale bank op financiële markten niet alleen de financiële wereld, maar vooral de sociale wereld.

Uitslaande brand
Hier komen de gele hesjes in beeld. Zij slaan de weelde aan de andere kant van de heuvel met lede ogen gade. Inkomensverschillen zijn sterk opgelopen. In Frankrijk wordt het beetje marge dat de kwetsbaren nog hebben hen uit handen geslagen door dieselprijsverhoging. De nog ingetogen ontevredenheid gaat over in een uitslaande brand.

We hoeven er niet op te rekenen dat die ontevredenheid overwaait. Sterker nog, die kan (fors) toenemen. De economische groei loopt wereldwijd terug, met het risico op recessie. De spoeling is dun in Frankrijk.

Het land staat er beroerd voor met een extreem hoge schuldenlast, een bevolking die maximaal 35 uur wil werken en niet wil hervormen. De Franse verzorgingsstaat is flink soberder dan bij ons.

Mocht de spoeling nog dunner worden, dan kunnen bevolkingsgroepen zich tegen elkaar keren. Niet langer onderklasse tegen establishment, zoals nu, maar ook concurrerende onderklassen onder elkaar.

Beklaagdenbankje
Opvallend, maar eigenlijk logisch, is dat bij de gele hesjes links en rechts schouder aan schouder staan. De gele hesjes zijn niet vergelijkbaar met de studentenopstand van de jaren zestig in de vorige eeuw. Dat was een opstand van linkse studenten tegen het autoritaire establishment.

Die studenten en hun kroost zijn inmiddels zelf establishment en zitten nu in het beklaagdenbankje. Ze reageren als het establishment van toen: verbaasd, niet begrijpend en afhoudend. President Macron past perfect in dat plaatje.

Frankrijk heeft in hem bij uitstek een president die het land niet goed kan gebruiken: super­elitair, intelligent, maar ook onwetend en onnozel. In ons land zijn de inkomensverschillen geringer en is de verzorgingsstaat sterker, maar het gebrek aan begrip is identiek aan dat in Frankrijk.

Frits Bosch. Macro-econoom en schrijver van onder andere In Holland staat een huis, ja, ja... Onbehagen bij de elite
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden