Opinie

‘Geef Truus Wijsmuller een vrijgekomen sokkel’

Wereldwijd worden beelden onder de loep genomen. Pamela Sturhoofd en ­Jessica van Tijn pleiten voor een standbeeld voor verzetsvrouw Truus Wijsmuller.

'Truus Wijmuller verdient in Amsterdam meer aandacht dan alleen dit borstbeeld op het Bachplein.'Beeld Tammy van Nerum

In een periode waarin veel beelden van voormalige helden de storm niet doorstaan nu het huidige, zo veel helderder daglicht een andere kant van hun handelen blootlegt, komen er gelukkig ook weer nieuwe helden en beelden bij.

Zo werd deze maand in Alkmaar een prachtig standbeeld onthuld van Truus Wijsmuller, een grote Nederlandse verzetsheldin, die tachtig jaar nadat zij meer dan 10.000 mensen had helpen redden eindelijk een plek komt innemen in de geschiedenis.

Alkmaar ligt, als geboorteplaats van Wijsmuller (1896-1978), natuurlijk voor de hand. Tegelijkertijd groeit onze verwondering dat in Amsterdam alleen een weggestopt borstbeeld terug te vinden is van diezelfde Wijsmuller, terwijl zij het allergrootste deel van haar leven in de hoofdstad heeft gewoond.

6000 baby’s

En nog veel belangrijker: vanuit haar Amsterdamse huis bereidde ze al haar riskante en heldhaftige reddingsacties voor. Tijdens één van die laatste acties zorgde ze ervoor dat rond de 6000 Amsterdamse baby’s en kinderen in de Hongerwinter van 1944 op aken naar het noorden werden gebracht om er aan te sterken en de oorlog door te komen.

Nu gaat het ons niet zozeer om het creëren van een hoofdstedelijke plek waar wij Truus Wijsmuller kunnen herdenken of ons bewust kunnen worden van de verschrikkingen uit de nazitijd. In de rake woorden van Adriaan van Dis: “Het gaat niet om schuld, niet om schaamte. Het gaat om het besef.”

Het belang van een mooi standbeeld van Wijsmuller in Amsterdam is dat zij ons als inspiratie hoort te dienen van hoe wij als individu het verschil kunnen en horen te maken. Dat wij ons kortom meer gaan beséffen.

Vrouwenbeelden

Nu we – terecht – bezig zijn elk beeld tegen het licht te houden, wat een even pijnlijke als long overdue herinrichting van pleinen en sokkels noodzakelijk maakt, zou het een gemiste kans zijn niet meteen ook plek te maken voor een aantal inspirerende vrouwen die geschiedenis schreven maar tot nu toe zelden in de geschiedschrijving zelf, laat staan op sokkels terecht kwamen. Eén van die vrouwen is Wijsmuller.

Een zeer voor de hand liggende plek voor haar standbeeld is de binnenplaats van het Amsterdam Museum, waar zij op 14 mei 1940 – een paar uur voordat Nederland capituleerde – nog net 74 Joodse vluchtelingenkinderen oppikte en ze in de haven van IJmuiden op de allerlaatste boot naar Engeland zette. Door dat handelen voorkwam zij hun haast zekere dood.

Een alternatieve plek voor het beeld is een tamelijk verstild pleintje aan het water, recht tegenover Nassaukade 125: de plek waar Wijsmuller bijna een halve eeuw woonde, en waar zij sommige van de gevluchte Joodse kinderen die bijna een jaar lang in het Amsterdamse Burgerweeshuis woonden op de vrijdag(sjabbat)avond uitnodigde, om ze een gevoel van ‘thuis’ te geven. Dat thuisgevoel was totaal de nek omgedraaid toen zij in 1938/’39 gedwongen werden zonder hun ouders hun geboorteland te ontvluchten, met niet meer dan de vage hoop dat zij die ouders ooit nog terug zouden zien; iets wat in veel gevallen verdrietig genoeg nooit meer is gebeurd…

Werkgroep

Hoeveel toeristen, schoolkinderen, toevallige passanten of huidige vluchtelingenkinderen die een plek proberen te vinden in steden als Amsterdam kunnen wij met de plaatsing van een Truus Wijsmullerbeeld in onze hoofdstad niet de boodschap meegeven dat wij als stad trots zijn op wat deze verzetsheldin deed? Een effectievere manier is er niet om in een periode die al de Nieuwe Beeldenstorm wordt genoemd met zo’n nieuw standbeeld aan te geven dat veranderingen in de wereld vooral tot stand worden gebracht als je durft te handelen.

Amsterdam zal ongetwijfeld een werkgroep samenstellen en alle Amsterdammers oproepen met voorstellen te komen voor een nieuwe invulling van al die sokkels die de komende tijd vrijkomen. Graag schuiven wij de vrouw naar voren die hoog op die nieuwe lijst terecht zou moeten komen: Truus Wijsmuller, redster van duizenden levens.

Pamela Sturhoofd, oprichter van mediabedrijf Special Eyes Productions en regisseur van documentaire Truus’ Children (2021).
Jessica van Tijn, oprichter van mediabedrijf Special Eyes Productions en regisseur van documentaire Truus’ Children (2021).
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden