Opinie

‘Geef ook de minder rijken de kans op een goed gebit’

Vergoeding voor tandheelkundige zorg moet weer terug in het basispakket van de zorgverzekering, stellen Jorrit Nuijens en Jasper Kuipers. ‘We geven een kwartje uit om een dubbeltje te besparen.’

Een bezoek aan de tandarts zou volgens Jorrit Nuijens en Jasper Kuipers weer in het basispakket moeten vallen.Beeld Getty Images

Danny (24) is één van anderhalf miljoen volwassenen die vanwege geldgebrek niet, of te weinig, naar tandarts of mondhygiënist gaan. Zijn moeder Vera vertelde tegen ons: “Jarenlang gebruikte hij wekelijks tien pakjes paracetamol. Door zijn rotte tanden en ontstoken tandvlees eet en praat hij moeilijk. Hij heeft constant pijn en een slecht uitziend gebit en kan daardoor niet werken. Soms bonkt hij met zijn hoofd tegen de muur of slaat hij zich zichzelf om geen kiespijn te voelen. Dan ben ik bang dat hij voor de bus gaat springen.”

Zoals Danny zijn er velen. Onze hulpverleners zien dagelijks de schrijnende gevolgen van verwaarloosde mondzorg. Daarom gaan we in 2021 door met noodhulpverlening en pleitbezorging, onder andere voor heropname van mondzorg in het basispakket.

Decennia was dat het geval, maar sinds de vermarkting begin jaren negentig komt deze essentiële zorg ‘voor eigen verantwoording en risico’. Met alle gevolgen van dien. Tandartsen waarschuwen voor steeds slechtere gebitten bij mensen met lagere inkomens. Naast persoonlijke is er enorme maatschappelijke schade. Denk aan vaak jarenlang lopende uitkeringskosten voor mensen als Danny. Ook de zorgkosten door verwaarloosde gebitten zijn aanzienlijk: bij Danny vielen door overmatig paracetamolgebruik zijn nieren uit. Ook hield hij last van aangezichtspijn.

Bijzondere bijstand

Alleen al de economische schade door verminderde arbeidsinzetbaarheid, uitkeringskosten en ziekteverzuim en minder productiviteit door tandziekten worden door Stefan Listl, hoogleraar Kwaliteit en veiligheid van mondzorg van het Radboud UMC, becijferd op rond de 3 miljard euro. Mondzorg terug in het basispakket kan die schade goeddeels voorkomen. Volgens het CPB leidt dat tot 1,2 miljard euro aan hogere premies bij gelijkblijvend eigen risico, en 1,9 miljard euro bij 0 euro eigen risico. Maar dat is een aanname: de kosten kunnen – in elk geval deels – uit de bespaarde economische schade worden betaald. Zo kan premieverhoging voor mensen met een minimuminkomen of net daarboven worden voorkomen.

Verhoging van de maandelijkse zorgpremie (al dan niet inkomensafhankelijk) is een politieke keuze. Zelfs als je kiest voor algehele premieverhoging, zonder minima te compenseren, is er verbetering: premieverhoging ongeacht inkomen zou neerkomen op 100 euro per jaar – 8,33 euro per maand – maar de minimaal medisch wenselijke tandartskosten zijn voor de gemiddelde Nederlander op dit moment al aanzienlijk hoger

Onderzoek van Vektis naar gedeclareerde zorg laat zien dat wie jaarlijks twee keer op tandartscontrole gaat, gemiddeld 44,32 euro kwijt is. Met de mondhygiënist erbij is dat 123 euro. Aanvullende verzekeringen zijn duurder en dekken minder. Alleen voor wie niet of zelden naar de tandarts of mondhygiënist gaat, zou je dit lastenverhoging kunnen noemen.

Het kabinet schreef in december aan de Kamer dat er voldoende oplossingen zijn voor lage inkomens, maar dat is niet waar: ook met ernstige mondzorgkosten kun je bijvoorbeeld geen aanspraak maken op bijzondere bijstand. Van de Participatiewet moet de gemeente zo’n aanvraag afwijzen: dan had je maar een aanvullende verzekering moeten nemen.

Psychische en economische schade

Voor ongeveer 1500 euro was Danny geholpen, een fractie van de schade die door zijn tandziekten is geleden. We geven een kwartje uit om een dubbeltje te besparen. ‘Besparen’ op mondzorg leidt tot psychische, fysieke en economische schade. Die kosten zie je niet in de doorrekeningen van verkiezingsprogramma’s. Op de Kamervloer kon een SP-motie om mondzorg weer op te nemen in het basispakket onlangs dan ook rekenen op steun van onder andere de PvdA, al staat het (nog) niet in hun programma. Mede dankzij Dokters van de Wereld is dit punt daarom ingebracht op de congressen van de PvdA en GroenLinks.

Veelgehoord tegenargument is dat door het basispakket ‘lage inkomens betalen voor hogere inkomens’, maar dat geldt alleen bij premieverhoging voor iedereen. En hogere inkomens betalen dan evengoed voor minima. Daarnaast gold de redenering ‘arm betaalt tenminste niet voor rijk’ ook ooit voor het ‘sociaal’ leenstelsel. Het bekte lekker, maar al vrij snel bleek dat ‘arm’ minder snel ging studeren. ‘Rijk’ durfde en kon de kosten aan.

Door deze kruideniersmentaliteit hangt hoeveel pijn, ontstekingen of tanden je hebt in hoge mate af van hoeveel geld je hebt. Voor Danny, en bijna anderhalf miljoen anderen in ons land, willen wij zorgen dat dit stopt. 

Jasper Kuipers is directeur van Dokters van de Wereld.Beeld Dokters van de Wereld
Jorrit Nuijens is strategisch adviseur en pleitbezorger bij Dokters van de Wereld.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden