Opinie

‘Geduld is een van de bouwstenen voor een andere, nieuwe wereld’

De kroegen zijn dicht, we kunnen niet dansen en ook de kerk blijft gesloten. Predikant Tim Vreugdenhil roept op tot mededogen en geduld.

In de Jordaan hangt de feestverlichting dit jaar boven gesloten deuren. Beeld Getty Images
In de Jordaan hangt de feestverlichting dit jaar boven gesloten deuren.Beeld Getty Images

Deze kerst is er werkelijk niets meer open. De clubs dicht, de cafés en restaurants. Geen kerstcircus, concertzaal of theater. Je kunt niet eens meer naar de kerk. Voor Amsterdam geldt ook dat de katholieke en protestantse kerken op kerstavond hun deuren dichthouden. Met dat gebaar verklaart de kerk zich solidair met de kroeg. Allemaal leveren we verworvenheden in. Allemaal missen we de plekken waar we anders zo graag komen.

Toch was er vorig jaar al een aanzienlijke groep Amsterdammers die in kersttijd geen café van binnen heeft gezien. Mensen die geen theater, concert of kerk bezochten. Ik denk aan mensen die in hun eigen leven met ‘dichte deuren’ kampen. Vanwege fysieke beperkingen of psychosociale moeite. Omdat relaties zijn verstoord of nooit ontstaan. Omdat je qua woning of kleding onder het sociaal geaccepteerde minimum leeft.

Het is een ongemakkelijk inzicht: in de uitzonderlijke situatie van nu voelen we wat voor een deel van onze samenleving de regel is, ook in normale omstandigheden.

Wie de geschiedenis van Amsterdam kent, weet dat er vaker kerstmis met gesloten deuren is gevierd. In tijden van bijvoorbeeld cholera of pokken waren publieke gebouwen (waaronder kerken) regelmatig dicht.

Golf van moedeloosheid

Anders dan toen kunnen we vandaag voorspellen dat – met de vaccins in aantocht – theaters en kerken volgend jaar open zijn. Toch voelen aan het einde van 2020 dichte deuren voor veel Amsterdammers onverdraaglijk. In mijn netwerken zag ik een golf van moedeloosheid ontstaan na de aankondiging van premier Rutte.

We krijgen klap op klap, zei burgemeester Halsema. Halverwege de pandemie zijn we er klaar mee – en precies dat hebben generaties voor ons niet zo sterk gevoeld of gezegd.

Geduld is een deugd die in de moderne tijd welhaast verdwenen is. Dat stelt tenminste de invloedrijke Amerikaanse theoloog Stanley Hauerwas. Bij ons moet alles altijd meer en beter. Wij vinden stilstand achteruitgang. Op basis van historisch onderzoek komt Hauerwas tot de conclusie dat geduld dé maatschappelijke bijdrage was van de vroege christelijke kerk. Veel meer dan bij de Griekse en Romeinse filosofen wordt geduld onder christenen als een kardinale deugd beschouwd. Christenen zien zichzelf niet als beter dan anderen en ook niet als moediger. Wel hebben ze vaak simpelweg meer geduld. Ook in een pandemie. Christenen leven alsof ze alle tijd hebben. Ze hebben hoop die hun eigen leven overstijgt. Ze kunnen goed wachten. Dat heet advent.

De bijbel verhaalt van het geduld van God. Een God die niet primair in kerken woont, maar stil aanwezig is in het geduld van mensen.

In een indrukwekkend interview in NRC Handelsblad vertelt cabaretier Marcel Verreck over zijn meervoudig beperkte zoon Daan. Tijdens de eerste coronagolf ging de school dicht en zaten vader en zoon de hele dag thuis. “De zwaarte van de zorg, met heel weinig hulp, was enorm. Natuurlijk hou je dat vol. Je instinct is om voor hem te zorgen, omdat je zoveel van hem houdt. Daan is mijn enige familielid. En heel kwetsbaar: er moet 24 uur per dag voor hem gezorgd worden.” Een vader aan het woord. Een vader die er nooit klaar mee is. Een vader die niet weg kan, maar dat ook niet wil.

Dichte deuren

Kerst is het feest waarop we even allemaal verenigd zijn. Dit jaar is er de solidariteit van de dichte deuren, voor iedereen. Maar om de slogan van Coca-Cola te gebruiken: laten we van binnen meer open zijn dan ooit.

Juist voor de mensen die normaal ook met dichte deuren moeten leven. Als jonge dominee – vaak ongeduldig – leerde ik van hen wat het betekent om alle tijd te hebben. Dat ik soms goed kan (ver)wachten, dank ik aan hen.

Iets meer geduld helpt ons niet alleen de kerstdagen door. Het zal ook van pas komen in het tijdperk na corona. Historicus Yuval Harari zegt dat we de komende decennia enorme beslissingen moeten nemen, besluiten die over de toekomst van onze planeet gaan. Hij voegt er aan toe dat alles aankomt op het perspectief van waaruit we kijken en kiezen. Dat kan niet ‘alles altijd meer en beter’ zijn. Geduld is één van de bouwstenen voor een andere, een nieuwe wereld.

Ik wens de Amsterdammers een zalig en geduldig kerstmis.

Tim Vreugdenhil is stadspredikant bij de Protestantse Kerk Amsterdam. Beeld -
Tim Vreugdenhil is stadspredikant bij de Protestantse Kerk Amsterdam.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden