Maarten Moll.Beeld Sjoukje Bierma

Geb. 1935. Vermoord 14.9.1942 Auschwitz

PlusMaarten Moll

‘De scholen zijn weer begonnen.’ De spandoeken hangen over straten en bij scholen. Maar dan weer niet in de Schoolstraat in Diemen, waar ik – we gingen eens een andere kant op – gisteren met de hond belandde.

Voor nummer 43 hielden we stil. Niet omdat de hond iets wilde besnuffelen, maar omdat ik zag dat voor dat huis vier Stolpersteine in het trottoir waren aangebracht.

Deze ‘struikelstenen’ zijn bedacht door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1947). De gedenkstenen zijn bedoeld om nooit te vergeten dat in de huizen waarvoor ze zijn geplaatst in de Tweede Wereldoorlog Joodse families woonden die zijn weggevoerd naar concentratie- en vernietigingskampen. En om de namen van die weggevoerden levend te houden.

Demnig zelf legde op 4 oktober vorig jaar de vier struikelstenen in de Schoolstraat. Op de stenen, afgedekt met een plaatje van messing, staan de namen van het gezin Israëls. Vader Marcus Israëls, moeder Maria Israëls-De Beer, dochter Astrid Israëls, en zoon Alfred Israëls.

Alfred overleefde de oorlog, omdat hij op die zwarte dag in 1942 niet thuis was (hij vluchtte naar Zwitserland). Dat zeg ik niet goed, want Schoolstraat 43 was niet het huis van de familie Israëls. Ze zaten er ondergedoken, tot ze op 9 september door de Duisters werden gearresteerd.

Zes dagen later bestonden ze niet meer.

Op de steen van de dochter staat: ‘Hier ondergedoken Astrid Israëls. Geb. 1935. Gearresteerd 9.9.1942. Gedeporteerd uit Westerbork. Vermoord 14.9.1942 Auschwitz.’

Ook haar vader en moeder werden op diezelfde dag in Auschwitz vergast.

Astrid was zeven jaar toen ze de gang naar de gaskamers maakte.

Wat er gebeurde in die zes dagen? Ik probeerde, terwijl we weer naar huis liepen, een voorstelling van die dagen te maken, vanuit het perspectief van een kind van zeven. Niet te doen.

Thuis zocht ik naar Astrid Israëls. Veel vind ik niet. Geboren op 28 mei 1935 in Amsterdam. Ik zag wel een foto van Astrid. Ze zit aan een tafel, een pop in de ene hand, de andere hand op een houten speelgoedbeest. Jurkje met ruiten, strik in het haar. Op de achtergrond nog meer speelgoed. De foto zou een schoolfoto kunnen zijn. Pientere meid, zo te zien.

Was het haar pop die ze op de foto in haar hand hield? Had ze die bij zich tijdens die zes gruwelijke dagen om er troost bij te vinden?

Ze had gewoon op school moeten zitten, Astrid ­Israëls. Leren wat een zevenjarig meisje moet leren.

Dit jaar zou ze 85 jaar zijn geworden.

Vandaag zijn de scholen weer begonnen.

Reageren?m.moll@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden