Art Rooijakkers Beeld Artur Krynicki.

Fluwelen handschoentjes zonder humor

Plus Column

De tweeling Puk en Keesje, geboren in 2017, zijn kinderen van de 21ste eeuw. Wat houdt dat in en hoe ziet hun leven straks eruit? Vader Art Rooijakkers gaat op onderzoek uit. Vandaag: maken mijn dochters nog harde grappen?

De mormoonse zendeling zei ‘hello’ tegen me terwijl ik met de rest van het publiek Carré uitstroomde. We hadden net keihard gelachen om snoeiharde grappen in The Book of Mormon, de musical van de makers van South Park, waarin zijn geloof behoorlijk idioot wordt neergezet. Daar stond hij dan in de stromende regen, klaar om ieder die het wilde horen, het échte verhaal over zijn geloof te vertellen.

Een toonbeeld van incasseringsvermogen in deze dagen waarin een verstikkende politiek correcte deken over het weldenkende deel van het land wordt getrokken. De onderwerpen waar grappen over gemaakt mogen worden, nemen in rap tempo af. Belgenmoppen? Kunnen niet meer. De serie Friends? Te wit. Domme blondjes, homo’s, Turken- of Marokkanen­mopjes? Doe maar niet. 

Het recht om niet gekwetst te worden, lijkt groter dan het recht om een grap te mogen maken. Wat betekent dat voor de toekomst? Maken mijn dochters nog grappen? Of verandert de maatschappij in één grote safe space vol fluwelen handschoenen?

Docent psychologie aan de Universiteit Utrecht Sibe Doosje ziet het niet zo’n vaart lopen. Volgens hem bedient ook de nieuwe generatie cabaretiers zich van harde humor.

De oprichter van het Humorlab legt uit dat grappen vaak gemaakt worden door een meerderheid over een minderheid, of, nog specifieker, door een groep met macht over een groep die minder machtig is. “Humor verhoudt zich slecht tot een inclusieve maatschappij en kan kwetsend zijn, maar geeft ook lucht door te spelen met taboes waardoor je kunt relativeren. Die vrijheid moet je niet platslaan.”

Toch is dat wat comedian Martijn Koning ziet gebeuren. “Ik merk dat ik meer gereserveerd ben op het podium. Zeg je neger of juist niet? Het begon met moslims en de profeet. Dat kon niet meer, maar het schuift steeds verder op. Alles is nu beladen. Ik las ergens dat sport­tassen in een kwaad daglicht worden gesteld omdat er zoveel drugs mee worden vervoerd. En dat was een serieus bericht. Als dit zo doorgaat, kun je niets meer zeggen.”

Gaat het zo door? Wetenschapper Doosje: “Het podium verplaatst zich. In de digitale wereld is genoeg harde humor te vinden. Wat denk je van trollenhumor of de cynische humor door Trump over Greta Thunberg.”

Dat dat niet grappig is.

Martijn Koning denkt dat de huidige ‘preutse periode’ voorbijgaat. “Misschien werken we naar een climax van politieke correctheid en komt daarna alles los. Je ziet nu de eerste stappen in Amerika waar David Chapelle en Bill Burr, die het heeft over de alphabet people als het gaat over de lhbt-gemeenschap, harde grappen over alles en iedereen durven te maken.”

Mogelijk moet iedereen die zich gekwetst voelt een voorbeeld nemen aan die zendeling voor Carré. Of aan zijn collega’s die in het Broadwayprogrammaboekje van The Book of Mormom een advertentie plaatsten. ‘Onze versie is iiiieeetsje anders.’ Dat is pas echt humor.

Voor deze rubriek werkt Art Rooijakkers ­samen met studenten (Condor) van de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden