Opinie

'Faculteit, kijk ook eens naar jezelf'

Het verdwijnen van de opleiding Nederlands aan de VU wekt ontzetting. Emma van Meijeren vraagt zich af wie er mag treuren over de staat van het Nederlands.

Scène uit Turks fruit. Beeld Turks Fruit

De Vrije Universiteit Amsterdam kondigde afgelopen week aan te stoppen met de studie Nederlands, omdat er niet genoeg interesse is van studenten.

Aanleiding voor de Tweede Kamer om in te grijpen binnen de instituten, die zij zelf dwingen om het rendement voorop te zetten. Het idee is dat met de opleiding de ­interesse in onze taal en het onderzoek naar ­onze taal verdwijnt.

Hoewel het verdwijnen van niche-onderzoek binnen de geesteswetenschappen een groot probleem is, vraag ik me af wie er op dit moment mag treuren over de staat van het Nederlands - als taal en als identiteit.

Ik was 12 toen ik voor het eerst Turks fruit opensloeg, maar herinner me mijn verbaasde reactie nog precies. Ik had amper door wat het betekent om vrouw te zijn. Toch heb je die ­vocabulaire niet nodig om als meisje te ontdekken dat dit boek over jou gaat en niet voor jou is.

Acht jaar later begon ik aan een opleiding ­literatuurwetenschap, waar mijn docenten me meenamen in een brede wereld van literatuur. Die opleiding heeft zich ontwikkeld tot nieuwe opleidingen zoals mediastudies, waar een stuk meer eerstejaars aan beginnen.

Dat kan aanleiding zijn voor klachten over het verlies van literaire kennis, maar het laat ook zien hoe het literaire blijft terugkomen in nieuwe vormen. Op Instagram en in spoken word bijvoorbeeld.

Cultuur is veranderlijk, dat is zo ongeveer het eerste dat je binnen de geestes­wetenschappen zult leren. En dus veranderen ook de opleidingen mee.

Kwaad
De reden dat ik zo kwaad word van de opmerkingen uit de Tweede Kamer komt niet alleen voort uit een gebrek aan persoonlijke herkenning in het Nederlands. Het is ook niet alleen een betoog voor de wetenschap om mee te blijven gaan met de tijd.

Mijn teleurstelling betreft de ervaring dat de meerderheid van mijn medestudenten een vorm van vervreemding voelt als het aankomt op de studie Nederlands en de geesteswetenschappen in het algemeen.

Een vervreemding die samenhangt met de beëindiging van de studiefinanciering vier jaar geleden. Daardoor is een generatie ontstaan die een investering moet doen in een studie en die terug zal moeten verdienen.

Sommigen van ons bezetten daarom het Maagdenhuis, omdat wij geloven in een samenleving die niet alleen draait om winst.

Geen aansluiting
Bovendien ben ik niet de enige die moeite heeft aansluiting te vinden bij het curriculum. Alle studenten die niet voldoen aan het beeld van de valide en witte, cisgender, mannelijke, heteroseksuele Nederlander uit de middenklasse dan wel bovenklasse, dat vooropstaat in de Nederlandse canon, ervaren dit.

Simpel gezegd betekent dat: universiteiten lopen studenten mis, omdat ze de meerderheid nooit hebben verwelkomd door hun aanbod eenvoudigweg niet aan te passen.

In 2017 zat ik in een college Caribische literatuur, waarin het n-woord zonder gêne door een witte hoogleraar werd gebruikt. Racisme in de collegezaal is aan de orde van de dag en het is onverantwoordelijk om de personen die expert zouden moeten zijn op het gebied van Caribische literatuur niet ook te toetsen op de sociaal-maatschappelijke dimensies van hun vakgebied.

Ook als u, zoals helaas zo veel witte Nederlanders, het n-woord ziet als normaal woord, moet erkend worden dat er onvoldoende ruimte is om hier kritisch over te zijn. Het gevolg is een universiteit die maar al te graag zwarte studenten op posters zet, maar die het vertikt iets te doen tegen het racisme dat diezelfde studenten ervaren.

Om mijn literaire hart weer sneller te laten kloppen voor de wetenschap is een radicale verschuiving nodig in de betekenis van het begrip Nederlands. Ik blijf er niet op wachten, maar ik hoop van harte dat er bij de universiteiten die de opleiding Nederlands nog aanbieden een alarmbel afgegaan is.

Emma van Meijeren is onderzoeksmasterstudent Literary Studies aan de Universiteit van Amsterdam met een specialisatie in het Caribisch gebied.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden