Max Pam en Paul BrillBeeld Artur Krynicki

Excuses van de staat

PlusMax Pam en Paul Brill

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: excuses van de staat.

Harde acties

Tijdens zijn staatsbezoek aan Indonesië heeft Willem-Alexander namens zijn regering excuses aangeboden voor het geweld dat Nederlandse troepen direct na de Tweede Wereldoorlog hebben gebruikt tijdens de politionele acties. De koning deed dat op zijn vertrouwde stuntelige wijze, met veel versprekingen en met een beroerde Engelse uitspraak. Kennelijk is een jarenlange voorbereiding op dit soort gebeurtenissen niet voldoende geweest.

De excuses werden uitgesproken namens ons allen, dus ook namens de Paroollezers en namens mij. Misschien zelfs namens mijn overleden ouders, die ten tijde van de politionele acties allebei bij Het Parool werkten. Mijn vader was toen chef buitenland en mijn moeder stenotypiste.

De onafhankelijkheid van Indonesië hield de gemoederen sterk bezig. Veel Nederlanders vroegen om harde acties tegen de oproerkraaiers van Soekarno, maar Het Parool was tegen militair ingrijpen en voor de Indonesische onafhankelijkheid, al of niet in een gemenebestverband. De redactie van Het Parool onderhield nauwe banden met Sjahrir en Hatta. De eerste vrouw van Paroolredacteur Sal Tas zou later hertrouwen met Sjahrir.

Die houding van Het Parool werd niet door iedereen in dank afgenomen. Honderden abonnees liepen weg. Het communistische dagblad

De Waarheid, dat eveneens een antikoloniale koers voer, moest overigens nog meer aan oplage inleveren. Tegenwoordig wordt het kolonialisme algemeen beschouwd als een verwerpelijke uitwas van het kapitalistisch imperialisme, maar dat was toen nog helemaal niet het geval.

Het was in die dagen dat mijn vader een vaste aanstelling kreeg bij Het Parool. De krant kwam uit de illegaliteit en voor een nieuwe titel was het voortbestaan geen uitgemaakte zaak. Maar in 1947 had Het Parool genoeg financiële armslag om redacteuren in vaste dienst te nemen. Mijn vader moest nu alleen nog voor de verzekering worden gekeurd en zo fietste hij naar de Middenweg, waar de arts praktijk hield die hem moest keuren.

In de tuin van de arts bleek een groot bord staan met de tekst: ‘Indië verloren, rampspoed geboren’. Dat was de leus waarmee rechts Nederland kenbaar maakte vierkant achter de politionele acties te staan. Van de keuring kwam niet veel terecht, want eenmaal binnen kreeg mijn vader de volle laag en werd hij door de arts voor land­verrader uitgemaakt. Een paar dagen later kwam de uitslag: afgekeurd. Er was een ruis in het hart geconstateerd. Dat was voor mijn vader natuurlijk een schok, temeer omdat er nooit eerder problemen aan zijn hart waren geconstateerd. Daarom vroeg hij herkeuring aan. Een andere arts luisterde nog eens aandachtig, hoorde niets en keurde mijn vader alsnog goed.

Mijn vader werd 86 jaar. Die arts heeft nooit excuses gemaakt.

Max Pam

Licht omfloerst

De naam Clinton wekt tegenwoordig nog maar bij weinigen warme gevoelens op, maar dat was wel anders toen Bill in november 2000 als eerste Amerikaanse president het verenigde Vietnam bezocht. Met dat verzoeningsbezoek oogstte hij alom lof.

Niet in de laatste plaats bij de Vietnamezen zelf. Zowel in hoofdstad Hanoi als in Ho Chi Minh Stad, het vroegere Saigon, gingen tienduizenden de straat op om een glimp van hem op te vangen. De belangstelling was zo massaal en de opwinding zo groot, dat de communistische leiders ervan schrokken en ijlings besloten om in het tv-journaal geen straatbeelden te laten zien.

Na Clinton brachten ook George W. Bush en Barack Obama een officieel bezoek aan Vietnam. Vorig jaar fungeerde Hanoi als ontmoetingsplaats voor Donald Trump en Kim Jong-un. Elke keer was de officiële Amerikaanse bezoeker iets royaler in zijn erkenning van de wonden die de ‘Amerikaanse oorlog’, zoals de Vietnamoorlog in het land zelf wordt genoemd, heeft geslagen.

Maar het maken van excuses voor de Amerikaanse interventie, die een veel grootschaliger verwoesting heeft veroorzaakt dan de Nederlandse ‘politionele acties’ in Indonesië, was en is totaal niet aan de orde. Ook niet aan Vietnamese kant. Niet dat de oorlog vergeven en vergeten is. Je kunt niet in het land rondreizen zonder aan het oorlogsdrama te worden herinnerd. Maar na de smadelijke Amerikaanse aftocht in 1975 zijn de leiders in Hanoi al snel tot de slotsom gekomen dat hun land het meest te duchten heeft van de grote en steeds assertiever opererende reus naast de deur: China. En dat Amerikaanse strategische rugdekking, compleet met een goede handelsrelatie, van cruciaal belang is.

Excuus aanbieden: per definitie breekt een grote mogendheid als de VS zich daarover minder het hoofd dan een land als Nederland, waar dominee en koopman beurtelings hun stempel drukken op de buitenlandse politiek. En soms zelfs tegelijkertijd. In de omgang met het koloniale verleden in Indonesië hebben dominee en koopman een gedeeld belang.

Toch is ook de Amerikaanse regering enkele keren overgegaan tot het aanbieden van verontschuldigingen. Opmerkelijk feit: de president die dat zelfs twee keer deed, was Ronald Reagan. Een ruimhartig excuus aan de Japanse Amerikanen die in de Tweede Wereldoorlog zijn geïnterneerd; en een licht omfloerst excuus aan Teheran na het abusievelijk neerschieten van een Iraans passagiersvliegtuig in 1988. Beide keren kwam er ook een forse schadevergoeding aan te pas.

Zo’n knieval hoeven we van Trump niet te verwachten. Die weet altijd anderen de schuld te geven: Obama, de Democraten, de Europeanen, de nepmedia.

Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden