Opinie

‘Europese waakhond zou Big Tech moeten dwingen tot transparantie’

We moeten niet netjes aan grote tech­bedrijven vragen of ze iets willen doen aan de ‘fabeltjesfuik’, stelt Aaron Mirck, oprichter van Presscloud. Hij stelt voor Google en Facebook achter een betaalmuur te plaatsen of een keuringsdienst voor algoritmes op te richten.

Beeld EPA

Tijdens de aflevering van Zondag met Lubach van vorige week werd een onderwerp geagendeerd dat al langer de aandacht zou verdienen van beleidsmakers en journalisten: algoritmes van Facebook en YouTube zorgen ervoor dat steeds meer mensen radicaliseren en in complottheorieën gaan geloven. De veiligheid van Kamerleden raakt er zelfs door in het geding.

Lubach liet zien dat de algoritmes van bedrijven als Facebook en YouTube hun bezoekers steeds meer extreme content voorschotelen om er maar voor te zorgen dat ze zo veel mogelijk tijd op hun platforms doorbrengen. Het schrijnende daarvan is dat we vaak niet doorhebben dat we in de zogenoemde rabbit hole eindigen. De machine is de mens inmiddels de baas.

Shoshana Zuboff, hoogleraar aan de prestigieuze Harvarduniversiteit, schetst ons in haar boek The Age of Surveillance hoe de fysieke realiteit ook wordt beïnvloed door deze technologie. Denk maar eens terug aan de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 of hoe we een paar jaar geleden naar Pokémon zochten.

Oproep zonder effect

Zuboff voorspelt dat elke menselijke ervaring straks gemonitord en gemanipuleerd kan worden – en dat het tegelijkertijd een verdienmodel wordt voor grote techbedrijven. Deze vorm van kapitalisme kent geen precedent; we hebben geen idee wat er op ons afkomt, aldus Zuboff. De vraag is dan ook: wat moeten en kunnen we hier daadwerkelijk tegen doen?

De overheid laten bepalen welke informatie we te zien krijgen via techbedrijven als Facebook of Google is niet de oplossing. In China heeft de overheid grote invloed op welke kanalen en welke informatie zichtbaar zijn voor haar burgers. Dat leidt tot 1984-achtige praktijken, waardoor een democratie vrij kansloos is in zo’n land. Zoiets willen we niet in Nederland.

Een oproep aan Facebook en YouTube om dit probleem op te lossen levert waarschijnlijk ook niets op. Zelfregulering is vaker geprobeerd, bijvoorbeeld op het gebied van milieu en de arbeidsomstandigheden in de mode-industrie. Daar zouden we conclusies uit kunnen trekken.

De Europese Unie durft zijn spierballen te laten zien richting Big Tech en stuurt aan op meer regulering. Zou de EU kunnen afdwingen dat burgers kunnen betalen voor het gebruik van Google of Facebook? Geen gek idee, want ze maken immers gebruik van een dienst die geld kost.

Betalende gebruikers zouden bijvoorbeeld een algoritme voorgeschoteld kunnen krijgen dat niet als doel heeft ze zo lang mogelijk op het platform te houden, maar om ze kennis te laten nemen van zo veel mogelijk verschillende standpunten. Na het kijken van een video krijgen ze de keuze uit een gematigde, linkse of rechtse kijk op een specifiek onderwerp. Met steeds betere kunstmatige intelligentie (AI) zou dat mogelijk moeten zijn.

Of we volgen het voorbeeld van Amnesty International, dat pleit voor een waakhond voor overheidsalgoritmes. Nadat de belastingdienst de mist in was gegaan met een algoritme dat racistische resultaten produceerde, is die oproep niet eens vergezocht. En waarom zou zo’n keuringsdienst voor algoritmes zich alleen bezighouden met overheidsalgoritmes? Het is er tijd voor.

Wachten is naïef

Zoals de Autoriteit Financiële Markten (AFM) toezicht houdt op banken, zou een Europese waakhond techbedrijven moeten dwingen tot transparantie om ons zo inzicht te geven in de redenen waarom we een bepaalde advertentie of specifieke zoekresultaten voorgeschoteld krijgen.

Zo’n keuringsdienst zou ook moeten controleren met welk doel een bedrijf data van ons verzamelt en verwerkt, ook de data waarvan we niet wisten dat we die deelden. Data die we onbewust delen, zoals hoe lang we naar een foto kijken, is goud waard. Die inzichten maken ons voorspelbaar, makkelijker te beïnvloeden en dus commercieel interessant.

Zuboff vergelijkt in haar boek het wachten op zelfregulering van Big Tech, met dezelfde naïviteit als die van de Taínos, de oorspronkelijke bewoners van de Caribische eilanden. Toen zij kennismaakten met Spaanse soldaten, verwelkomden ze de vreemdelingen als goden, want dat was een concept dat ze kenden. De Spanjaarden kwamen er echter om het eiland te koloniseren.

Dezelfde naïeve houding beheerst ons nu en dat komt doordat we geen idee hebben wat er op ons afkomt. Toezicht is nodig, zodat de mens de machine weer de baas kan zijn. 

Aaron Mirck is oprichter van techbedrijf Presscloud.co en schrijft op www.DitAlgoritmeDeugtNiet.nl over de invloed van technologie op ons dagelijks leven.Beeld Michele Giebing
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden