Opinie

‘Etnisch profileren ondermijnt de samenleving’

Sinds Vural Polat weg is uit Nieuw-West, houdt de politie hem niet meer aan op straat. De werkelijkheid van etnisch profileren ondermijnt de samenleving, schrijft hij.

Beeld Rosa Snijders

Voorop Het ­Parool van woensdag een artikel over proactieve controles door de politie. De raad zou er klaar mee zijn dat daarbij etnisch geprofileerd wordt, maar de burgemeester en politie achten het een belangrijk middel om informatie te vergaren.

Sinds ik in Amsterdamse witte buurten woon word ik niet meer gecontroleerd door de politie. In Nieuw-West was dat wel anders met controles als dagelijks fenomeen. Dan ging er weer een motoragent voor me rijden met het signaal dat ik hem moest volgen naar een parkeerplek, waar hij vervolgens al mijn papieren wilde zien.

Vaak was dat wel gezellig en onschuldig, gewoon een leuke babbel en als je je autopapieren niet bij je hebt mag je ze even snel halen als je in de buurt woont, of je werd gematst. Op vliegvelden word ik helaas nog wel regelmatig uitgekozen voor een uitgebreide behandeling, van grondig fouilleren tot bomb swab: een test of ik recentelijk met ­explosieven heb gewerkt.

Mijn neef woont in Nieuw-West en begon ­jaren geleden aan een carrière als advocaat. Hij werkt zeven dagen in de week. ­Van zijn werk kreeg hij een leaseauto. De dag dat hij de glanzende witte Mercedes CLA mocht ophalen, was hij dolblij. Een beloning, en voor hem het teken dat hard werken loont. Hij merkte al snel dat zo’n auto, in onze achterstandsbuurt, verdenkingen opriep op het moment dat de politie haar zogezegde ‘professionele intuïtie’ inzet.

Na meerdere malen gestopt te zijn voor controle, liet hij zijn advocatenpas zien en vroeg ze een mutatie te maken in het systeem zodat ze hem niet meer zouden stoppen. Dat werkte.

Grachtengordel

Ik snap heus wel dat het vraagtekens oproept als je jong bent, in een dure auto rijdt en in een achterstandsbuurt woont. Maar wat moet mijn neef dan doen om niet steeds gecontroleerd te worden, verplicht in de grachtengordel gaan wonen? Volgens een politierapport uit 2016 is in de Randstad bij 92 procent van de staandehoudingen iemand met een niet-Nederlands voorkomen betrokken. Dat percentage is exorbitant hoog, en ik dacht ook bij het lezen van dat rapport: wat is een ‘niet-Nederlands’ voorkomen? Ben je dan niet blond? En heb je dan geen blauwe ogen?

Dat je meer wordt gecontroleerd wanneer je een niet-westers uiterlijk hebt, gaat in tegen de gemeenschapszin. Daarin zijn we het eens dat wanneer jij het goede pad bewandelt en je best doet om iets toe te voegen aan de maatschappij, je daarvoor ook iets terug mag krijgen. Daarin mag er geen sprake zijn van discriminatie.

Vural Polat, politicoloog en werkt als specialist cybersecurity. Beeld -

Tegelijkertijd vinden we het belangrijk dat er boeven gevangen worden. Daar dragen proactieve controles aan bij. Deze uitgangspunten botsen. Hoe effectief zijn deze proactieve aanhoudingen echt en weegt dit op tegen het tegengestelde belang van een maatschappij waarin we respect horen te hebben voor elkaar, ongeacht uiterlijk?

Enerzijds heeft het staande houden van merendeel onschuldige mensen met een niet-Nederlands voorkomen een corrumperend effect op onze politie. Zij behandelen, zo blijkt uit de statistiek, in gelijke gevallen niet alle burgers gelijk. Anderzijds heeft het een verdringend effect op burgers met een niet-westerse achtergrond. Hun positie in de maatschappij is immers niet gelijkgesteld aan die van anderen. Waarom zouden ze dan hun best doen voor een maatschappij waarin zij benadeeld worden?

Vol vertrouwen

Het gevoel van rechtvaardigheid vergaat wanneer een onschuldige verdacht wordt gemaakt en een schuldige vrij rondloopt. Het uitvoeren van politietaken mag niet ten koste gaan van rechtvaardigheid en dus ook niet ten koste van andermans rechten. Om tot een rechtvaardige maatschappij te komen, moeten we ervoor ­zorgen dat onze politiemensen het volle ­vertrouwen kunnen genieten van de burger waarover zij waakt en dat agenten alle middelen en opleidingen krijgen om hun werk adequaat en efficiënt te kunnen uitvoeren.

Het proactief staande houden vanuit een ­intuïtie of onderbuikgevoel kan alleen maar subjectief van aard zijn, en ondermijnt hierdoor het beginsel van gelijke rechten voor iedere burger. Kort gezegd: geef iemand een hamer en hij ziet overal spijkers. Het wordt tijd dat de hamer terug de gereedschapskist in gaat, en er een beter instrument wordt gevonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden