Opinie

‘Erfpachters zijn een speelbal van de gemeente’

Koen de Lange, voorzitter van de Stichting Erfpachters Belang Amsterdam, wil een raadsenquête over het erfpachtbeleid van de gemeente. De Amsterdamse gemeenteraad behandelt dit volksinitiatief donderdag.

Beeld ANP

Huiseigenaren in Amsterdam horen bij erfpacht een hoge mate van consumenten­bescherming te hebben. Een enquête kan duidelijkheid geven of consumenten wel voldoende beschermd zijn bij het gevoerde erfpachtbeleid. Wij denken van niet. De raadsenquête moet ertoe leiden dat de wijze van besturen bij privaatrechtelijk optreden van de gemeente sterk verbeterd wordt. Dit volksinitiatief zet de gemeenteraad aan tot zelf­onderzoek en waarheidsvinding, waarbij ambtenaren en (oud-)bestuurders ook onder ede verhoord kunnen worden.

De raadsenquête gaat over consumenten­bescherming bij het gemeentelijk grondbedrijf. Aan de orde is dat bij erfpachttransacties die de gemeente op de markt aangaat, de belangen van consumenten onvoldoende worden be­schermd.

Voor erfpacht zijn er in Nederland geen toezichthouders als de AFM of DNB; de rijksoverheid en de Hoge Raad dichten de gemeenteraad de controlerende rol toe om een hoge mate van consumentenbescherming te borgen.

De Nederlandse overheid is op basis van het EU-verdrag verplicht hiervoor te zorgen.

De gemeente voert een actief grondbeleid, waarbij het college van burgemeester en wethouders zelfstandig erfpachtbesluiten neemt, zonder dat de gemeenteraad hiermee hoeft in te stemmen. De gemeenteraad controleert b. en w. achteraf op de inhoud en uitvoering van het gevoerde erfpachtbeleid.

Erfpacht is ingewikkeld en huiseigenaren ervaren het als een complex financieel product, zoals een hypotheek. Anders dan bij financiële producten verplicht is, staan in het Amsterdamse erfpachtbeleid huiseigenaren niet ­centraal. Het erfpachtbeleid is politiek ont­spoord, volledig gepolariseerd en gewone Amsterdammers zijn hier de dupe van. De financiële gevolgen voor huiseigenaren lopen in de miljarden euro’s.

Grote stijging woonlasten

Probleem is dat de gemeenteraad in al die jaren zijn controlerende taak ad hoc, passief en on­gestructureerd heeft uitgevoerd. In het politieke debat staat het gemeentebelang steeds voorop en de gerechtvaardigde belangen van huiseigenaren zijn steeds verder naar de achtergrond verdwenen. Dit is dus niet goed geregeld: in Amsterdam is geen sprake van een actief controlebeleid.

Het erfpachtsysteem in Amsterdam is onduidelijk en onvoldoende transparant en kan voor huizenbezitters leiden tot grote en onverwachte stijging van de woonlasten. De gemeente heeft in de afgelopen twintig jaar de spelregels vele malen eenzijdig aangepast zonder erfpachters hierover te informeren en zonder hen de mogelijkheid te geven hiertegen bezwaar te maken.

De gemeente wil via het erfpachtsysteem de stijging van de huizenprijzen afromen. Hierbij rekent de gemeente de meerwaarde van een woning sinds de oorspronkelijke bouw grotendeels aan zichzelf toe, terwijl hier geen enkele juridische grondslag voor is. In 2014 werd in afwijking van de Algemene Bepalingen opeens een drempelwaarde ingevoerd voor het canonpercentage; en in 2011 en 2017 werd de afwaardering van de grondwaarde eenzijdig verlaagd, van 40 naar 25 en daarna naar 10 procent, waardoor de gemeente zichzelf extra bevoordeelt.

Inmenging

Deskundigencommissies die de canon aan het einde van een erfpachttijdvak van vijftig jaar herzien, komen bij de waardering van de grondwaarde 40 tot 50 procent lager uit dan het aanbod van de gemeente. Er zijn echter sterke aanwijzingen dat de gemeente in de afgelopen tien jaar heeft geprobeerd deskundigencommissies stelselmatig in haar voordeel te beïnvloeden, zodat de onafhankelijkheid van deze bindende adviezen ter discussie komt te staan.

De gemeente mengt zich sinds 2018 in toe­nemende mate in verkooptransacties van woningen op voortdurend erfpacht. Het overstapaanbod voor eeuwigdurende erfpacht is een vraagprijs van de gemeente waarover niet is onderhandeld en waarvan niet vaststaat dat deze marktconform is. Overstappen is hierdoor helemaal niet vrijwillig.

Wij hopen dat de gemeenteraad dit volks­initiatief overneemt en de raadsenquête over het erfpachtbeleid start. Dit volksinitiatief is een zeer sterk signaal van de Amsterdammers.  

Koen de Lange is voorzitter van de Stichting Erfpachters Belang Amsterdam (Seba).
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden