Opinie

'Er zijn veel alternatieven voor aanwijzen nieuwe burgemeester'

De procedurele bende rond de komst van een nieuwe burgemeester in Amsterdam laat volgens Remco Vonk van de Jonge Democraten pijnlijk zien hoe noodzakelijk hervormingen zijn.

Geen gedoe, zei Commissaris van de Koning Johan Remkes in april tegen de vertrouwenscommissie. Beeld Jean-Pierre Jans

Ruim een half jaar na het ­aantreden van waarnemend burgemeester Jozias van Aartsen wordt binnenkort de naam van de nieuwe ­burgemeester van ­Amsterdam bekend.

Als het aan de Jonge Democraten Amsterdam ligt, is de huidige procedure voor het laatst van toepassing. Al voordat de zoektocht naar de nieuwe Amsterdamse burgemeester van start ging, werd door onder andere voormalig PvdA-Kamerlid Niesco Dubbelboer opgeroepen tot het houden van een burgemeestersreferendum.

Na onderzoek over de juridische ­haalbaarheid van een dergelijke directe verkiezing, besloot de gemeente Amsterdam dit breed gedragen initiatief te negeren. Vervolgens werd de benoeming een ware schijnvertoning. De vertrouwenscommissie stelde de vacature opnieuw open nadat zich in de eerste ronde blijkbaar niet de juiste kandidaten hadden gemeld.

Dat de gemeente zich in vele bochten wringt, laat overduidelijk zien dat de huidige procedure niet meer van deze tijd is. Volgens de Jonge Democraten Amsterdam mag en kan de procedurele bende in Amsterdam niet zonder gevolgen blijven. Er zijn vele alternatieven denkbaar die veel beter aansluiten bij het huidige politieke klimaat.

Kartelbenoemingen
Voor carrièrepolitici en achterkamertjespolitiek is geen plaats meer in de lokale politiek. Bestuurlijke vaardigheden moeten belangrijker worden dan partijloyaliteit. Tevens winnen op gemeentelijk niveau lokale partijen steeds meer terrein.

Toch zijn de VVD, CDA en PvdA nog altijd de grootleveranciers van burgemeesters, ook in gemeenten waar zij geen politieke rol van betekenis spelen.

Deze partijen hebben tegenwoordig zelfs hele ondersteuningsprogramma's op poten gezet met als doel zoveel mogelijk politici van hun eigen partij aan een functie als burgemeester te helpen. Het resultaat is dat deze burgemeesters meer affiniteit hebben met hun partij dan met de gemeente waar ze burgemeester voor moeten zijn.

De rol van onafhankelijke burgervader is bij deze kartelbenoemingen ver te zoeken.

Dit alles kan worden tegengegaan met een direct gekozen burgemeester. Een door de bevolking gekozen burgemeester heeft meer democratische legitimatie en kan ook direct verantwoording afleggen.

Daarnaast komt de onafhankelijke positie van een burgemeester ook het evenwicht ten goede tussen de wet­gevende macht (de gemeenteraad) en de uitvoerende macht (het college van burgemeester en wethouders).

Voordat het zover is, moet nog wel veel gebeuren. Een initiatiefwet om de benoemingsprocedure voortaan bij gewone wet te regelen, wordt momenteel voor de tweede keer door de Eerste Kamer behandeld.

De Jonge Democraten Amsterdam juichen toe dat Den Haag werk maakt van het naar de 21ste eeuw brengen van de manier waarop we onze burgemeesters aanstellen.

Echter, de huidige initiatiefwet regelt alleen dat de procedure die nu in de grondwet staat voortaan bij 'gewone' wet geregeld is. Den Haag is momenteel nog sterk verdeeld over de vraag hoe de benoemingsprocedure er dan wel uit moet komen te zien.

Getrapte verkiezingen
De Jonge Democraten Amsterdam maken zich al jaren hard voor de direct gekozen burgemeester en blijven dit doen. We benadrukken dat er nog veel meer mogelijkheden zijn om de burgemeester aan te wijzen.

Remco Vonk is voorzitter van Jonge Democraten ­Amsterdam. Beeld -

Een in Den Haag veel genoemde optie is het houden van getrapte verkiezingen, waarbij de gemeenteraad in een openbare vergadering de nieuwe burgemeester kiest.

Ook is het mogelijk dat de gemeenteraad (eventueel samen met een afvaardiging van maatschappelijke organisaties) een voordacht doet van geschikte kandidaten, waarna verkiezingen worden uitgeschreven. Een derde optie is dat de burgemeester benoemd wordt via een procedure waarbij de gemeenteraad en burgers samen kiezen.

Er ligt daarmee een breed scala aan mogelijkheden om op lokaal niveau te experimenteren. Belangrijk is dat er een brede discussie gevoerd wordt. Niet alleen in de Tweede Kamer, maar juist op lokaal niveau. Want de keuze voor de benoemingsprocedure bepaalt hoe de lokale politiek er de komende decennia uitziet.

De bende in Amsterdam laat zien dat er behoefte is aan een dergelijk debat. Een debat waar de Jonge Democraten Amsterdam naar uitkijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden