Opinie

‘Er moet een eenmalige coronataks voor multinationals zoals Shell, banken en mil­jardairs komen’

Nederland koerst af op een grote economische crisis, schrijft media-ondernemer Yves Gijrath. ‘Het is deze keer aan de multinationals en banken om de rekening te betalen.’

2008: minister van Financiën Wouter Bos met de Miljoenennota op weg naar de Tweede Kamer.Beeld Foto Robert Vos/ANP

Na 9/11 in combinatie met Sars in 2001 en de financiële crisis die begon in 2008, koersen we wederom af op een grote economische crisis. Dit keer één met mogelijk catastrofale ge­volgen. Leren we nooit van eerdere ervaringen?

Wie de ontwikkelingen dagelijks via de media volgt, ziet dezelfde kranten als in 2008. Het zijn dezelfde patronen, alleen dit keer andere woordvoerders. Ze heten: Van Dissel, Rutte, Bruins en Osterhaus. Waar je vurig hoopt op een solidair en daadkrachtig kabinet en vooral één Europa, komt onze minister-president in eerste instantie niet verder dan een negatief advies op handen schudden en het vriendelijk verzoek aan Brabanders om maar thuis te blijven. Drie dagen daarna begint de paniek. En wat staat er voor volgende week op het menu? Scholen dicht, beurs dicht, Schiphol dicht?

Ondertussen is er ook nog klimaatpaus Frans Timmermans, die hartstochtelijk bezig is met de uitgestelde variant van Sinterklaas spelen. Het speelveld is Brussel. Terwijl het bedrijfs­leven bibbert en werkend Nederland zich op­recht zorgen maakt, is de vicevoorzitter van de Europese Commissie op zoek naar 1000 ­miljard. Onze politici zitten nog in de fase van debat of wellicht zelfs onwetendheid. Onze ­leiders hanteren de salamimethode. Ze reageren op dagelijkse gebeurtenissen. En dat is de meest effectieve methode om een economie volledig op te blazen.

Het voelt helaas als een déjà vu. Toen ons kabinet op de derde dinsdag van 2008 (Jan Peter Balkenende/Wouter Bos) de Miljoenennota presenteerde, stond de wereld allang in lichterlaaie. Het Amerikaanse financiële systeem trilde op zijn grondvesten en in Rusland stond de economie volledig stil, maar de regering van exportland Nederland en zijn buur­landen hadden het over een ‘zuchtje’. Vier maanden later had Balkenende het opeens over een heel ander scenario, dat nog beangstigender dan 1933 zou kunnen worden. Dit is de ide­ale manier om een kopersstaking te creëren.

Faillissementen

Economische modellen draaien om vertrouwen en snel handelen in crisissituaties. Economie is namelijk psychologie. Het lijkt alsof ons kabinet nog niet door heeft wat er aan de hand is en voor je het weet, zit Rutte straks bij Jinek om te roepen dat je een auto moet gaan kopen. De ‘straat’ en politici staan te ver van elkaar af.

Het zo gewenste Europa zit als los zand aan elkaar vast. 27 landen en 27 verschillende vormen van coronabestrijding. Ursula von der ­Leyen, voorzitter Europese Commissie, komt met een vaag investeringsfonds dat uitblinkt in algemeenheden. De roep om één, direct, duidelijk en slagvaardig beleid is groter dan ooit. Het is helaas ieder voor zich, God voor ons allen. Het zoveelste bewijs dat het Europaconcept niet helemaal blijkt te werken.

Vandaag zijn het de transportsector, de horeca en eventsector en de reisindustrie die de eerste klappen krijgen, daarna de toeleveranciers en de rest zal later volgen. Het is een mega, en gedeeltelijk nog niet zichtbaar probleem.

Geldt hier dan wellicht het adagium ‘regeren is vooruitzien’? Jazeker! Wel geldt de noodzakelijke toevoeging dat je het pas gaat zien als je het doorhebt. En aan die gehoopte doortastendheid mag oprecht getwijfeld worden.

Irrelevante cirkeldiscussies

Ik ben niet nieuwsgierig naar de zoveelste toelichting van minister Bruins of Ab Osterhaus. Ze zagen het ook nauwelijks aankomen en zaten er volledig naast. Kijk de optredens maar terug. Je hoopt op daadkracht, mensen die weten waar ze het over hebben. Mensen met ervaring. Die denken in oplossingen in plaats van toelichtingen. Kies voor één coronakanaal in plaats van de zoveelste duider op TV, met als gevolg een dagelijkse complete brainwashing van de geest en irrelevante circkeldiscussies.

Overal is inmiddels sprake van downsizen en kortingen, maar ik hoor helemaal niks over ‘echte’, economisch noodzakelijke maatregelen, ook niet van onze burgemeester Femke Halsema. Maatregelen die je gelijk ziet in je ­portemonnee. We, en dat zijn werkend en ondernemend Nederland, zijn met z’n allen de grootste klant van de overheid, maar kortingen voor burger en bedrijfsleven komen in tijden van ­crisis niet in hun vocabulaire voor. ‘We kijken het aan,’ is de boodschap. Ondertussen koersen duizenden bedrijven af op een faillissement en zitten straks miljoenen Nederlanders op de blaren. De vraag die nu luid en duidelijk gesteld dient te worden: laten we ons dit keer weer zo massaal naaien als bij de vorige economische crisis?

Toen waren de burgers, zzp’ers en het mkb de financiële slachtoffers. Wie gaat er dit keer voor opdraaien? Ik zou zeggen dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dienen te betalen. De definitie van die sterkste schouders is deze keer alleen iets anders. Het is de overheid en het zijn de multinationals die de bon moeten pakken. En dus niet Jan met de pet en ondernemend Nederland. Dan bedoel ik bedrijven als Shell, dat in 2019 15 miljard verdiende en in 2018 ongeveer 20 miljard. Even geen dividend, maar solidariteit. Even geen fiscale trucjes. Even geen casinokapitalisme, maar maatschappelijke verantwoordelijkheid. En die verantwoordelijkheid geldt ook voor de Googles, Amazons en Ubers van deze wereld. De fiscale goochelaars.

De Nederlandse overheid heeft voor 2020 een begroting geformuleerd van 305,5 miljard en geeft daarvan 302 miljard uit. Dat was in elk geval het plan. Van de inkomsten verwacht men dat 63,5 miljard uit de loonbelasting en inkomstenbelasting komt. Nederland heeft ­circa 9 miljoen werkenden. Geef per direct, alle bedrijven en werknemers een fiscale vrijstelling tot en met eind mei. Dan wordt bruto netto en krijgen bedrijven lucht. Een belangrijke ­psychologische geste, waar gelijk vertrouwen vanuit gaat. Dat is een haalbare ‘fooi’ voor de overheid, een groots gebaar en vooral concreet.

Coronataks

Daarbovenop tot en met augustus fiscaal vrij tanken, een energienota zonder belastingen en wellicht tijdelijk terug naar nul procent btw voor alle horeca. Banken moeten alle kredietbehoevende mkb-bedrijven per direct tegemoetkomen, uitgaande van gezonde jaarrekeningen in 2019. En een waslijst aan fiscale noodmaatregelen.

Niet wachten, maar gelijk handelen. Vooral concrete en begrijpelijke maatregelen. Dit moet in een dag besloten zijn. Geen onderhandelingen, maar handelingen. Een lockdown van het land tot en met de eerste week van april is logisch. Rust en duidelijkheid is nodig. Dat geeft de ruimte om na te denken. In dat kader is de noodtoestand volstrekt verdedigbaar, omdat de politici vooral bezig zijn met verkiezingsretoriek in plaats van solidariteit. Het is beslist geen eurekapolitiek, het is common sense. Bedrijven en burgers konden dit niet voorzien en je wil voorkomen dat er weer massaontslagen volgen met alle consequenties van dien.

Hoe wordt dit gefinancierd? Met een forse, eenmalige coronataks voor multinationals zoals Shell en banken zoals ING en ABN, mil­jardairs zoals Heineken en anderen. Noem het een solidariteitstaks die rechtstreeks terugvloeit naar burger en bedrijfsleven. Dan wordt een nadeel een voordeel.

Ingewikkeld? Totaal niet. Het draait om politieke wil en snelheid. Natuurlijk zullen banken, een paar miljardairs en wat multinationals moord en brand schreeuwen met de nodige politici aan hun zijde, maar wat gebeurt er als heel Nederland stopt met belasting betalen? Dit stappen we niet op de bananenschil die er al ligt. Het is alle hens aan dek en snel, solidair en slim handelen vergroot de kans op snelle rust.

Yves Gijrath is media-ondernemer en het hoofd van de LXRY Media Group.Beeld Martin Dijkstra
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden