Gijs Groenteman.Beeld Artur Krynicki

Er is geen tweede Ischa, toen ook niet

PlusGijs Groenteman

Vandaag is het vijfentwintig jaar geleden dat Ischa Meijer overleed, en zevenenzeventig jaar dat hij, midden in de Tweede Wereldoorlog, werd geboren.

Je kan veel over hem zeggen, maar vergeten is hij niet, er wordt over hem gepraat en geschreven, er komt een tv-serie over hem en Connie Palmen, starring Ramsey Nasr en Wende Snijders.

‘Zo worden ze tegenwoordig niet meer gemaakt’ – ik heb het de afgelopen weken vaak over Ischa gehoord. Alsof hij tot een soort behoort die tegenwoordig niet meer voorkomt, en vroeger wel. Misschien is het wel zo. Er worden in Nederland geen kinderen meer geboren die alras naar een concentratiekamp worden afgevoerd waar ze, spelend tussen de lijken, moeten zien te overleven, waarna ze met hun ouders, die de oorlog op wonderbaarlijke manier door­gekomen zijn, terugkeren in hun land dat ze met kilte begroet, waarna de hele affaire dood­gezwegen wordt.

Nogal een manier om je leven te beginnen.

Toen Ischa eenmaal interviewer was, was het naoorlogse Nederland en iedereen die daar een rol in speelde fantastisch materiaal voor zijn stukken. Als je de oorlog doorgekomen was, goed of fout, met familie die goed of fout geweest was, in een verstikt land dat weer opgebouwd moest worden, had je een verhaal. Ischa kon dat als geen ander eruit trekken.

Maar ook in zijn tijd was hij al uniek. Zoals alle grote persoonlijkheden en talenten uniek zijn. Is er een tweede Annie Schmidt? Een tweede Ramses Shaffy? Een tweede Hans Teeuwen? Nee. Er is ook geen tweede Ischa, nu niet én toen niet. Er was niemand zo intelligent, provocerend, inlevend, grappig en onuitstaanbaar als hij.

Niet dat hij daarom alle waardering kreeg die hij verdiende. In Hilversum heeft hij op televisie nooit een eerlijke kans gekregen, omdat de tv-baas van de VPRO hem niet moest. Pas toen Joop van den Ende zich over hem ontfermde, kreeg hij een programma dat hem paste. Talent dat niet erkend wordt, dat is van alle tijden.

En nu? Het psychologische interview, dat Ischa groot heeft gemaakt, is een cliché geworden. Je hoeft maar een tv-gids open te slaan, of er staan een halve psychoanalyse over een soapster en haar moeder in. Provoceren? Zet Twitter aan en het staat je al tegen. Ischa shockeerde door Ellen Vogel een actreutel te noemen, kan je het je voorstellen? Meningen? Theodor Holman riep zich in deze krant gisteren nog tot nationalist uit en wil voor het Nederlandse landschap vechten. Een wonderlijke mededeling, er wordt geen wenkbrauw gefronst.

Het is zo makkelijk niet om te provoceren en op te vallen, vandaag de dag. Maar unieke persoonlijkheden zijn er genoeg. Ze zitten overal, je moet ze alleen willen zien, en niet te druk zijn met zeggen dat vroeger alles beter was.

Gijs Groenteman (1974) is schrijver, presentator en journalist. Wekelijks schrijft hij voor Het Parool een column. Lees al zijn bijdragen in het archief.

Reageren? gijs@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden