Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Een volk eist een held die hen leidt. Desnoods leggen ze hem uitspraken in de mond

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Zelenski is de Churchill die Boris Johnson graag wil zijn.

Net als Churchill heeft Zelenski geen smetteloos blazoen, net als Churchill was zijn politieke rol vrijwel uitgespeeld toen de oorlog begon en net als Churchill weet hij door zijn toespraken de wereld aan zich te binden.

Van Zelenski heb ik alleen nog geen mooie quote gehoord.

Hij zou hebben gezegd: “I need ammo, not a ride.” Een uitspraak die lichtelijk zinspeelt op Churchills uitspraak: “Give us the tools and we will finish the job.”

Maar volgens The Washington Post heeft Zelenski deze woorden niet gebezigd. Er is maar één bron, weliswaar van een goede journalist (James la Porta), maar tot op heden wordt de uitspraak betwijfeld. Wat maakt het uit. Er is een lijst op het internet van vele uitspraken die aan Churchill worden toegeschreven, maar die hij nooit heeft gedaan, waaronder het bekende: “If a man is not liberal in youth he has no heart. If he is not conservative when older he has no brain.”

Het hoort bij het heldendom.

Een volk eist een held die hen leidt. Desnoods leggen ze hem uitspraken in de mond. Boris Johnson – die misschien wel fraaiere (en in ieder geval leukere) uitspraken heeft gedaan dan Churchill – meent dat hij alleen door zijn retorische gaven de populariteit van het volk kan winnen. Maar retorica alleen werkt niet.

Zelenski is per ongeluk de held geworden die hij ooit speelde. Hij doet mij soms denken aan Chance, de tuinman die goeroe werd naar wie iedereen luisterde in het boek Being There van Jerzy Kosinski. (Die weer een tragische romanheld werd toen bleek dat dit boek plagiaat was. Kosinksi pleegde zelfmoord.)

Het absurde definieert de gang van de geschiedenis.

Als liefhebber van Albert Camus citeer ik dan graag: “Leven is het absurde tot leven brengen.”

De laatste tijd merk ik de paradoxale wereld waarin Zelenski is terechtgekomen. Hij groeit in zijn personage naarmate de situatie beklemmender wordt. “De wereld is een schouwtoneel, elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel,” dichtte Vondel. Die dat waarschijnlijk had gestolen van Shakespeare: “All the world’s a stage,” die dat waarschijnlijk weer had gestolen van ene Richard Edwards. Een oorlog is dan ook altijd plagiaat van de vorige oorlog met andere middelen en mensen.

De wereld is het toneel van Zelenski geworden. Is hij blij met zijn deel? Omstandigheden dwingen hem een tragisch script te schrijven.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden