Plus

Een toenemend gevaar: ongevoeligheid voor antibiotica

Een van de invloedrijkste internationale ­artsen is Sally Davies, de chief medical officer van Engeland. Na een succesvolle loopbaan als medisch specialist stapte zij over naar de Engelse overheid, richtte het succesvolle National Institute for Health Research op, en werd krachtdadig bestuurslid van de WHO. Nu is ze één van ’s werelds meest toonaangevende personen in de strijd tegen antibioticaresistentie.

Antibioticaresistentie is een toenemend gevaar. Door snelle vermenigvuldiging van bacteriën en schimmels komen veranderingen in hun genetisch materiaal veel voor: dit kan leiden tot ongevoeligheid voor antibiotica. Deze resistentie kan door verschillende micro-organismen makkelijk worden uitgewisseld. Daarmee ontstaan steeds vaker infecties met bacteriën en schimmels die niet meer met bestaande antibotica kunnen worden behandeld.

Op dit moment is resistentie wereldwijd al verantwoordelijk voor naar schatting 700.000 doden per jaar en als er niks verandert worden dat er in 2050 15 miljoen. Dat is meer dan alle doden door kanker, diabetes en verkeersongevallen bij elkaar opgeteld. De kosten van de behandeling van resistente infecties kunnen dan oplopen tot 100 biljoen dollar per jaar.

Resistentie wordt versneld door antibioticagebruik, dus daar moet zuinig mee worden omgegaan. Hoewel Nederland vooroploopt met verstandig antibioticagebruik, is 20 procent van de antibioticareceptjes door huisartsen niet nodig. Wellicht is dat in ziekenhuizen nog wel meer. Het vaak verkondigde gevaar van het niet afmaken van een kuurtje antibiotica is een sprookje en er wordt (vooral in Nederland) sterk onderzoek gedaan naar kortere kuren.

Maar dit alles is een druppel op de gloeiende plaat als gekeken wordt naar grootschalig antibioticagebruik door de voedselindustrie. De drievoudige groei in toepassing van antibiotica komt vooral door de explosieve toename in landbouw en veeteelt, met name in lage- en middeninkomen landen als Rusland, India, China en Zuid-Afrika. 

Eén van de snelst toenemende voedselbronnen voor een groeiende wereldbevolking is vis. En inmiddels wordt de meeste vis niet gevangen maar gekweekt. Daarbij worden massaal antibiotica gebruikt met navenante risico’s op resistentie, die makkelijk kan worden overgedragen op bacteriën en schimmels die mensen ziek maken.

Minder gebruik is dus belangrijk, maar met het ontwikkelen van nieuwe antibiotica kunnen we ook proberen de bacteriën een stapje voor te blijven. Helaas hebben vrijwel alle farmabedrijven onderzoek naar nieuwe antibiotica buiten de deur gezet: antibiotica worden maar voor een paar dagen gegeven en daar is dus niet zoveel mee te verdienen als aan geneesmiddelen die maanden of zelfs voor altijd genomen moeten worden.

Een massaal en wereldwijd probleem ligt op de loer. We kunnen er nu nog iets aan doen, maar helaas is er nog te weinig aandacht en actie om bacteriën, virussen en schimmels in de toekomst de baas te blijven.

Marcel Levi is ceo van University College London Hospitals. Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.

Reageren? m.levi@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.