Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Een subtiele dikke middelvinger naar Vladimir Poetin

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

In het glamourblad Vogue staan foto’s van Volodimir Zelenski en zijn vrouw.
Eigenlijk is voorgaande zin fout. Ik dien te schrijven: In Vogue staan foto’s (en een reportage) van Olena Zelenska en haar man.

Ook ik dacht aanvankelijk: waarom? Is het niet immoreel en decadent om in tijden van oorlog glamourfoto’s in een Amerikaans modeblad te laten publiceren?

Ofschoon er maar een paar foto’s zijn vrijgegeven, herkende ik de fotograaf onmiddellijk: Annie Leibovitz. Ik volg haar al sinds 1970, toen het blad Rolling Stone haar foto’s publiceerde. Het zijn bekende beelden: Bette Midler die rust in een bed van rozen, een naakte John Lennon die knuffelt met Yoko Ono (genomen op de dag dat Lennon werd vermoord) en Whoopi Goldberg die baadt in een met melk gevuld bad.

Leibovitz kreeg een verhouding met die Amerikaanse essayiste Susan Sontag. En die schreef het boek On Photography, bestaande uit zes essays. Het is onmogelijk haar visie in één regel samen te vatten. Je zou kunnen zeggen dat zij als een van de eersten de relatie tussen politiek en fotografie onderzocht. En dan wordt het interessant om Leibovitz’ foto’s van Zelenska te bekijken.

Leibovitz is feministe, maakte fotoboeken over machtige vrouwen en wat zien we hier? Zelenska beschermd door militairen en niet stoer, maar onafhankelijk zit ze voor een donkere achtergrond, op een metrotrap; in het interview smeekt ze om meer wapens.

Eén vrijgegeven foto is opmerkelijk. Gekleed in uiterst sobere zwarte kleding van Oekraïense modeontwerpers houdt haar man haar vast. Die houding. Is die beschermend, zo van: ik zou jou beschermen vrouwtje? Nee. Precies andersom. Hij houdt haar eerder angstig vast. Hij zegt: Help mij! In feite is het ’t tegengestelde van glamour.

De Zelenski’s gebruiken het invloedrijke blad om niet alleen de aandacht op Oekraïne gericht te houden, maar ook om te laten zien wat vrijheid vermag. Het is een subtiele dikke middelvinger naar Vladimir Poetin met zijn honderd meter lange tafels. Het zijn niet ‘zomaar’ foto’s. Ze zijn meerduidig en meerlagig.

Sontag stelt ergens dat foto’s altijd over machtsrelaties gaan. Wat zien we hier? Een vrouw die niet alleen naast haar man staat, maar een eigen ongebonden, vrij leven leidt, gevangen in een oorlog waarin zij zij aan zij strijdt met haar man.

Als het al propaganda zou zijn, waar maken deze foto’s dan reclame voor?

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden