Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki

Een mini-versie van Tsjernobyl

Plus Derk Sauer

Ik kreeg onlangs een Twitterstormpje over me heen nadat ik op deze plek had beweerd dat liegen in Rusland gebruikelijker is dan bij ons in Nederland.

Dat ‘alle Russen liegen’ is natuurlijk onzin, maar dat de Russische overheid systematisch onwaarheid spreekt, bleek deze week maar weer bij de officiële reactie op een raket­ontploffing nabij de Russische militaire basis in Njonoksa.

Njonoksa is een gesloten stadje aan de Witte Zee op de rand van de poolcirkel waar het Russische leger testen uitvoert met diverse typen raketten. Er ging iets helemaal mis, met ten minste vijf doden als gevolg, paniek bij de lokale bevolking en geruchten over een ‘mini-Tsjernobyl’.

Wat er precies misging is tot nu toe onduidelijk, vooral omdat de autoriteiten met steeds andere – vaak tegenstrijdige – verklaringen zijn gekomen.

De explosie werd direct opgepikt door sensoren in Noorwegen en Finland, waardoor het Russische ministerie van Defensie wel met een reactie moest komen.

Die was: bij een testlancering van een nieuwe raket vloog de brandstoftank in brand met een fata­le explosie als gevolg. Een aantal aanwezige experts werd daarbij de zee in geblazen.

Het verhaal werd al heel anders toen lokale autoriteiten een sterke verhoging van radioactiviteit meldden en bewoners zich naar de apotheken spoedden voor jodiumtabletten.

De gewonden van de explosie werden in speciaal tegen straling verpakte ambulances afgevoerd naar ziekenhuizen in Moskou. Tien artsen die eerste hulp hadden verricht, haastten zich ook naar Moskou om zich op mogelijke gevolgen van straling te laten onderzoeken. Evacuatie van de lokale bevolking werd eerst aangekondigd en toen weer afgelast.

Dit deed aan een miniversie van Tsjernobyl denken – toen de autoriteiten de omvang van ­deze kernramp voor de bevolking verborgen hielden.

Omdat de meetstations in Noorwegen en Finland geen verhoging van radio-activiteit hebben gemeten, houden de experts het er nu op dat het een zeer kleine en lokale kernexplosie betrof.

Vladimir Poetin pocht al enige tijd over Russische ‘Star Wars-wapens’ die enorme afstanden afleggen en de Amerikaanse luchtverdediging kunnen omzeilen. Dat zijn nucleair aangedreven raketten met een soort kerncentrale op zakformaat ingebouwd.

Het ligt voor de hand dat bij het testen van zo’n raket of minikerncentrale iets is misgegaan – en de Russen is er veel aan gelegen dit geheim te houden. De hamvraag is natuurlijk waarom Rusland zulke ingewikkelde en peperdure wapens nodig heeft, die ook nog eens bijdragen aan nucleaire proliferatie.

Het antwoord is simpel. Economisch is Rusland al lang geen grootmacht meer. De enige troefkaart die Poetin heeft om als wereldleider aan te schuiven, is Ruslands nucleaire arsenaal. Dat is door het historische INF-verdrag tussen Ronald Reagan en Michail Gorbatsjov uit 1978 (en inmiddels door Trump in de prullenbak gegooid) danig uitgedund.

Poetin wil hoe dan ook een voorsprong houden in de nucleaire wapenwedloop. Dat daarbij af en toe iets ontploft, wordt op de koop toe genomen.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist van Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden