Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Een lesje repressie en zelfcensuur in de Russische praktijk

PlusDerk Sauer

Op de redactie van VTimes tobben we al dagen over het al dan niet publiceren van een reportage. Een ontnuchterend lesje repressie en (zelf)censuur in de Russische praktijk.

VTimes (www.vtimes.io) is een nieuw digitaal platform opgezet door journalisten die tot voor kort voor Vedomosti werkten. Vedomosti werd jarenlang gezien als de meest toonaangevende zakenkrant van Rusland.

Tot de vorige eigenaar aan de kant werd geschoven en een vriend van Poetin, Rosneft CEO Igor Setsjin, de macht overnam. Het was op slag gedaan met de onafhankelijke journalistiek.

De journalisten stapten en masse op en startten in het najaar hun eigen platform. In hun beginselverklaring beloofden ze plechtig ‘eerlijk, onafhankelijk en objectief’ verslag te doen.

Met maandelijks 2 miljoen bezoekers begint VTimes op stoom te komen. Ruim 4000 lezers hebben zich als donateur gemeld.

In Rusland moeten media zich registreren bij de overheid. Dat was vroeger heel makkelijk, maar in het huidige repressieve klimaat geeft de overheid alleen vergunningen af aan redacties die zich aan de Kremlinlijn houden.

Het leidt tot kafkaëske toestanden.

Omdat ze in Rusland geen registratie krijgen, is VTimes nu in Nederland geregistreerd. Dat kwalificeert VTimes tot ‘buitenlands agent’– vanuit Kremlinperspectief een ‘vijand van Rusland’.

Het weerhoudt de journalisten er niet van om scherpe artikelen te schrijven. Een daarvan schoot Rosneft CEO Stetsjin in het verkeerde keelgat (met hem begon dus alle ellende) en loopt de eerste rechtszaak tegen de journalisten.

Nu ligt een nieuw artikel klaar. Daarin wordt aangetoond hoe een machtige oligarch (en Poetinbondgenoot) zichzelf voor miljarden verrijkte ten koste van de overheid.

Uiteraard vroeg de journalist om een commentaar. In plaats van een inhoudelijk reactie volgden een stroom bedreigingen en intimidaties.

VTimes zou ‘de staatsveiligheid in gevaar brengen’ waardoor publicatie een ‘terroristische daad’ was. De journalist ‘kon rekenen op een lang verblijf in het gevang’. Publicatie – zo werd het team verzekerd – zou het einde van VTimes in Rusland inluiden.

Van diverse kanten volgden waarschuwingen.

Wat nu? Na zes maanden werk staat een site waar de journalisten trots op zijn. De opiniestukken behoren tot de beste in de Russische journalistiek. En VTimes schrijft veel over thema’s als duurzaamheid en klimaatverandering.

Op een emotionele vergadering vlogen argumenten over en weer. De auteur wilde het stuk per se publiceren. “Dan ga ik het gevang maar in,” zei hij dapper. De senior editors vonden het in de lucht houden van VTimes belangrijker.

“En laten we wel wezen,” merkte adjunct Boris op, “de onthulling over die oligarch zal hooguit tot schouderophalen leiden. Iedereen weet dat oligarchen zichzelf verrijken. Onze berichtgeving over andere onderwerpen is te belangrijk.”

Zie hier het dilemma voor Russische journalisten: als donquichot strijdend ten onder gaan (zoals nu feitelijk met Navalny gebeurt), of binnen de marges van het mogelijke opereren. En hopen op betere tijden.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden