Max Pam en Paul Brill Beeld Artur Krynicki

Eén kwestie, twee visies: geluk is niet te koop

Plus Max Pam en Paul Brill

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: grandeur kent de Nederlander niet.

Pam

‘Geluk,” heeft Jean-Jacques Rousseau gezegd, “is een goede bankrekening, een goede kok en een goede spijsvertering.” Rousseau was een Franse filosoof en zoals bekend hechten Fransen veel waarde aan lekker eten. Dat geldt minder voor Nederlanders, maar het idee dat een goede bankrekening ons geluk bevordert, spreekt ook de Nederlander aan. Dat bleek vorige week opnieuw bij de presentatie van De sociale staat van Nederland, een rapport van het Sociaal en Cultureel Plan­bureau (SCP).

Nog altijd voelt de gemiddelde Nederlander zich behoorlijk tevreden en gelukkig, maar de gemiddelde Nederlander heeft ook het gevoel dat hij nauwelijks heeft geprofiteerd van de economische bloei. Individueel zijn de meeste Nederlanders er sinds 2008 niet op vooruitgegaan.

Deze conclusie is dodelijk voor alle kabinetten-Rutte. Hoe vaak heb ik onze huidige minister-president niet horen zeggen dat wij er allemaal op vooruit zouden gaan? We kregen er om te beginnen allemaal 1000 euro bij, maar dat bleek al snel zo’n belofte in de categorie van ‘het kwartje van Kok’ dat wij ook nog terug moeten krijgen. Daarna zouden wij het volgend jaar allemaal in onze portemonnees gaan merken – echt waar! Nog even geduld en de extra procenten zouden ons als flapjes van tien of honderd in de mond vliegen.

Helaas is niets van dat alles uitgekomen. Geen enkele belofte van Rutte is hier waargemaakt. De belastingen gingen nauwelijks omlaag en die extra procenten werden opgeslokt door een ­hogere energierekening. Wel is er veel gegoocheld met cijfers en statistieken. Rutte is een meester in het ons wijsmaken dat de zaken eigenlijk heel gecompliceerd liggen. Zelfs als het gaat om de toelage die het koningshuis jarenlang dubbel heeft geïncasseerd, dan nog doet hij net alsof je een Nobelprijswinnaar moet zijn om te begrijpen wat er speelt.

Een mooi staaltje van de regeerkunst van de kabinetten-Rutte is ook de belasting op het rendement van spaargelden. Nederlanders zijn een spaarzaam volk en daar heeft het zwaar voor moeten boeten. Als makke schapen betalen Nederlanders al jaren belasting over 4 procent spaarrente, een fictief rendement, want in werkelijkheid levert sparen niets meer op. Zeer waarschijnlijk gaat het binnenkort zelfs geld kosten. Belastingen zijn nodig, maar deze belasting kan ik niet anders zien dan als een op grote schaal, door de staat georganiseerde vorm van diefstal.

Na al die jaren heeft staatssecretaris Menno Snel van Financiën eindelijk aangekondigd dat in de toekomst het werkelijk rendement op spaargeld weer zal worden berekend. Maar houdt u vast: pas vanaf 2022! Dat is een gluiperige manier van regeren waar de spaarzame Nederlander beslist niet gelukkig van wordt.

Max Pam

Echt zo gelukkig?

Al is een land nog zo klein, er is altijd wel iets waarmee het zich onderscheidt. Neem het 800.000 inwoners tellende koninkrijk Bhutan, dat gelegen is op de oostelijke uitlopers van de Himalaya. In de vorige eeuw bedacht de toenmalige koning dat de stand van het land onvoldoende tot uitdrukking komt in het alom gehanteerde bruto nationaal product (bnp). Hij introduceerde een alternatief model: het bruto nationaal geluk (bng). Fijne bijkomstigheid: afgaande op het bng stond Bhutan er ineens een stuk beter voor. Met dank aan de majestueuze natuur.

Het bng maakte geen school in de rest van de wereld, maar gaf wel de stoot tot de World Happiness Index, die de Verenigde Naties sinds 2011 elk jaar opstellen. Op de recentste index vinden we Bhutan terug op de 95ste plaats – een bescheiden klassering, maar nog altijd boven die van regionale reuzen als India en Bangladesh.

Voor de tweede achtereenvolgende keer mogen de Finnen zich de gelukkigste mensen ter wereld noemen. De top 5 bestaat verder uit Denemarken, Luxemburg, Noorwegen en IJsland. Nederland volgt op de zesde plaats.

Gezien de belangrijkste criteria – levensverwachting, bestaanszekerheid, vrijheid van meningsuiting, sociale cohesie en goede infrastructuur – verbaast het niet dat de Scandinavische landen altijd hoog scoren. In het geval van Finland komt daarbij dat het land enorm heeft geprofiteerd van het uiteenvallen van het Sovjet-rijk.

In de periode van de Koude Oorlog was finlandisering een welbekende typering van een land dat weliswaar niet in dezelfde mate onderhorig aan Moskou was als de lidstaten van het Warschaupact, maar toch voortdurend moest oppassen dat het niet de toorn van de Sovjetleiders wekte. Het hedendaagse Finland, lid van de Europese Unie, kan zich veel vrijer bewegen.

Toch kost het me moeite om te geloven dat de Finnen inderdaad wereldkampioen geluk zijn. Mijn verblijfservaring in Finland is beperkt, maar voldoende om te weten dat de humor er niet op straat ligt. En de Finse collega’s met wie ik te maken heb gehad, wekten steevast de indruk dat het leven een zware last is, waarvoor alleen lange sessies in de sauna verlichting brengen.

Of hadden de Finnen ooit wel een wulpse inborst? Dat zou je haast zeggen gelet op die ene strofe uit Let’s Do It, Let’s Fall in Love, de beroemde song van Cole Porter uit 1928: ‘The Dutch in Old Amsterdam do it/Not to mention the Finns/Folks in Siam do it/Think of Siamese Twins’.

Maar ja, dat waren de jaren twintig: toen zat geluk nog in een klein hoekje zonder mondiale index.

Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden