Tinkebell.Beeld Artur Krynicki

Een extra reden om het fenomeen Black Friday simpelweg te verbieden

PlusTinkebell

Het was door een tweet van PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk dat ik een flashback kreeg naar de tijd – precorona – waarin ik in landen als China, Bangladesh en India in willekeurige taxi’s stapte en dan tegen de chauffeur zei: “To a factory please.” Die vroeg na enige verwarring dan vaak zoiets als ‘which factory do you mean miss?’, waarna ik dan duidelijk maakte dat het niet uitmaakte naar welke fabriek ik werd gereden. Zo belandde ik steevast op plaatsen die ik zelf nooit gevonden zou hebben. Een van de meest opmerkelijke bedrijven waar ik binnenliep (want dat deed ik: gewoon naar binnen lopen en doen alsof dat de normaalste zaak van de wereld was) was een opblaasbareplasticzwembandjesfabriek in de buurt van Sjanghai, China. 

Een enorme hal, bloedheet. Het was buiten al over de 40 graden en binnen nog veel warmer. De walm van gesmolten plastic en giftige verflucht sloegen direct op mijn keel. Jonge jongens stonden in blote basten waar het zweet van afdroop aan een band stukken plastic te stansen en aan elkaar te smelten. Aan de andere kant van de ruimte werden afbeeldingen op de bandjes gezeefdrukt. Er was geen ventilatie. Na mijn bezoek van een half uur heb ik zeker drie weken last van mijn keel gehad. Dat geen enkele medewerker in die fabriek heel oud zou worden, was hiermee wat mij betreft vastgesteld.

De tweet van Gijs van Dijk was een oproep tot eerlijke verdeling van welvaart, naar aanleiding van Black Friday: #MakeAmazonPay. Hij verwees naar een opiniestuk dat hij samen met collega’s Paul Smeulders (GroenLinks) en Bart van Kent (SP) in AD schreef met de titel ‘Waar is het fatsoen van de economische reuzen?’.

Het stuk ging over de gevolgen van hyperconsumentisme en over de misselijke bedrijfscultuur van Amazon, waar mensen als robots behandeld worden en vreselijk onderbetaald, terwijl grote baas Jeff Bezos – de rijkste man op aarde – zijn vermogen tijdens de pandemie nog eens met 9,2 miljard dollar zag stijgen.

De oproep die deze drie linkse vrienden deden, is een meer dan terechte. De ongelijkheid wordt niet alleen steeds groter, het is inmiddels ook niet meer uit te leggen dat we juist deze van vakboden gedistantieerde clusters van moderne slavernij en milieuverontreiniging (denk ook aan het Bangladeshakkoord voor fair practice en de door mij bezochte zwembandjesfabriek in China), nog eens extra ruimte geven door ze te ontheffen van het betalen van belasting. En Amazon mag dan de grootste zijn – of in elk geval verantwoordelijk voor de rijkste man ter wereld – ze zijn zeker niet de enige.

Een extra reden om, nog los van covidrisico’s, het fenomeen Black Friday simpelweg te verbieden. Want ook hier stipten van Dijk, Smeulders en van Kent de juiste term aan: hyperconsumentisme. Zonder twijfel de kern van dit kwaad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden