Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Een boekwinkel is als een gigantisch hoofd

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Boekwinkels behoren tot de niet-essentiële winkels. Dus zijn ze gesloten tijdens de lockdown. Je kunt niet beweren dat ze dicht moeten blijven omdat er anders te veel reisbewegingen of boekenliefhebbersbewegingen zijn. In een boekhandel komen minder mensen dan in een supermarkt.

Mij verbaast de vanzelfsprekendheid bij een hoger echelon dat zegt dat boekwinkels niet essentieel zijn. De redenering om ze gesloten te houden is waarschijnlijk dat iedereen boter, kaas en eieren nodig heeft, maar geen leesvoer. Dat is waar: je kunt in leven blijven als je geen boeken leest.

Toch is een boekwinkel een essentiële winkel, zou ik graag willen beweren, maar ik heb daar weinig argumenten voor. Behalve één.

In een boekwinkel vind je de stand van zaken van je beschaving. Aan de boeken kun je zien hoe we ervoor staan. Een boekwinkel is een gigantisch hoofd; als je langs de schappen loopt, maak je kennis met alle gedachten die daar rondtollen. Je kunt je laten overtuigen en ze de jouwe maken. Verleden en geschiedenis staan er naast elkaar en lopen in elkaar over. Wanneer je een boekwinkel gesloten houdt, sluit je dus een deel van je beschaving.

Is dat erg? Voor mij wel, maar ik zou de mensen die mij ‘onbeschaafd’ vinden niet graag de kost geven. Die zullen vragen wat ik onder beschaving versta.

Vroeger zou ik iets hebben geantwoord als: Dat men je weet te doden, zonder dat je het merkt. Of: Beschaving is de wijze waarop de mens zijn totale nutteloosheid vormgeeft.

Zulke zinnen getuigen misschien wel van enige beschaving, maar ze stellen niets voor. Wat beschaving is, is misschien wel de inhoud van je boekwinkel.

Toen ik vijftig jaar geleden in Moskou was, kwam ik terecht in een gigantische boekwinkel. Er was niet één titel die ik kon lezen. Toch voelde ik me er thuis, maar ik wist ook: als ik hier zou wonen, zou ik opgaan in de Russische beschaving wat dat ook moge zijn. Dichter bij de Amerikaanse, Engelse en Franse beschaving ben ik nooit geweest als in boekhandels in New York, Londen en Parijs.

Zo wil ik opgaan in onze ‘beschaving’, al weet ik niet goed wat dat woord betekent. Ik moet dat elke keer weer ontdekken, vinden, toevallig tegenkomen. Dat gebeurt in een boekwinkel. Daar kan ik verleid worden van oude standpunten afstand te nemen en nieuwe te omarmen.

Voor mij is een boekhandel dus een essentiële winkel.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden