Beeld Artur Krynicki

Een bataljon van ombudsmannen

Plus

Vroeger hadden we overzichtelijke beroepen als melkboer, leraar, metselaar, verpleegster en kruidenier. Helaas is daar flink de klad ingekomen en noemen mensen zich zonder met hun ogen te knipperen beleidsfacilitator, longevity coach, of werkgeluksdeskundige. Voelt u ook de onstilbare behoefte gebruik te maken van een virtual realityprofessional, een psycho-empathicus of levenseindeplanner? Ik vraag me altijd af wat die mensen precies doen als ze op maandag om 9 uur op kantoor arriveren.

Passend bij de tijdgeest van jammeren en reclameren als favoriete tijdsbesteding, hebben we nu ook een bataljon aan ombudsmannen. Er is natuurlijk de Nationale ombudsman, maar ook de Kinderombudsman, de Europese Ombudsman, eentje voor het openbaar vervoer en verzekeringen, een reeks gemeentelijke ombudsmannen, de Ouderen Ombudsman, de Ombudsman Financiële Dienstverlening, een loterij-ombudsman en in het hoger onderwijs een ombudsman seksuele intimidatie. En natuurlijk heeft of krijgt elk bejaardentehuis en kleuterschool zijn eigen ombudsman. Binnenkort wordt waarschijnlijk een super-ombudsman aangesteld voor zaken waar al die ombudsmannen onderling niet uitkomen.

In de Romeinse tijd konden tribunen opkomen voor de belangen van het volk en oneerlijke wetgeving blokkeren. De eerste ombudsmannen zijn in de negentiende eeuw in Zweden aangesteld om burgers te beschermen tegen maatregelen van de koning. In Nederland is de ombudsman bekend door het Vara-televisieprogramma in de jaren zestig met beroemde presentatoren als Marcel van Dam en Frits Bom. Zelfs zij zullen niet hebben voorzien dat een halve eeuw later hun functie zo populair is geworden.

Je kunt er grappen over maken maar kennelijk voorzien al die ombudsmannen in een behoefte. Met de gestaag stijgende welvaart neemt de ontevredenheid toe, een paradox. Mensen voelen zich snel tekortgedaan, met name door onzichtbare en ongrijpbare grote instellingen en overheden. Klaarblijkelijk is het niet goed mogelijk om over iets dat dwarszit, terecht of onterecht, te klagen bij de ambtenaar, de medewerker van een luchtvaartmaatschappij, de onderwijsinstelling of het verzekeringsbedrijf. Al te vaak volgt de gang naar een ombudsman op ontwijkend gedrag bij klachten, ontlopen van verantwoordelijkheid door employees die zich verschuilen achter leidinggevenden, die zijn ondergedoken in verborgen kantoren met dubbel gesloten deuren. Dus moet er een onafhankelijke derde beschikbaar zijn om deze boodschap te ontvangen en om het door universeel wegduik­gedrag van overheid en bedrijfsleven aangewakkerde wantrouwen te kanaliseren.

Moet dat echt? In een wereld waarin alle medewerkers bereid zijn collectieve verantwoordelijkheid voor hun organisatie of product te nemen en serieus in te gaan op terechte klachten, zijn helemaal geen ombudsmannen nodig.

Marcel Levi is ceo van University College London Hospitals. Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.

Reageren? m.levi@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden