Opinie

Een alternatieve strategie voor de Sprong over het IJ

Leg met de grootst mogelijke spoed een voetgangerstunnel aan onder het IJ, betoogt Hans Gerson. In 2020 zou die verbinding er kunnen zijn.

Impressie van een voet­gangerstunnel onder het IJ Beeld Dasselaar/ies

De gemeente heeft onlangs haar voorlopige plannen voor de Sprong over het IJ naar buiten gebracht. Dit pakket kent een combinatie van nieuwe veren, bruggen en tunnels op verschillende plekken langs het IJ. Het oogt indrukwekkend, maar als je goed kijkt, zie je dat de gemeente op sommige plekken de zaken ­onnodig op de lange baan schuift, en elders overhaast en ondoordacht te werk gaat.

Ik hoop dat mijn opmerkingen ertoe leiden dat er de komende periode meer tijd komt voor een intensieve discussie, die het geijkte patroon van inspraak en reactie te boven gaat.

De voorgestelde verbetering van de IJpleinpont, tezamen met de inzet van extra veren, is een goed begin: het is niet duur of gecompliceerd, en snel uit te voeren. Dit gaat helpen een deel van de druk van het Buiksloterwegveer weg te nemen. In aanvulling hierop wil men dan nog een eenvoudige brug over het Noordhollandsch Kanaal aanleggen zodat het IJ­plein­veer beter bereikbaar wordt (deze brug kan ook een rol spelen bij de toegang tot metrostation Sixhaven).

De druk op het centrale deel zal hierdoor echter onvoldoende afnemen. Het zou dan voor de hand liggen aanvullend de voetgangerstunnel direct achter CS met de grootst mogelijke spoed aan te leggen.

Gek genoeg schuift de gemeente deze optie weg tot ergens na 2030. In de gemeentelijke stukken wordt ook niet ingegaan op het redelijk gedetailleerde projectvoorstel, dat door een groep geïnteresseerde partijen, nota bene op verzoek van de gemeentelijke projectleider, al in september 2016 bij de gemeente is ingediend.

Aansluiten bij fietsenstalling
Uit de gemeentelijke studie blijkt wel dat de tunnel goed is in te passen; bovendien sluit deze goed aan op plannen die voor beide zijden van het IJ nu in voorbereiding zijn. Aan de stadszijde kan de tunnelingang aansluiten bij de ondergrondse fietsenstalling, die achter het CS in studie is.

En aan de Noordzijde sluit het mooi aan bij de plannen om de verkeerslus bij café de Pont verder terug te leggen, om zo een groot verkeersluw gebied bij de pontaanlanding te maken. In Noord, waar ook in het water kan worden gebruikt, is ruimte om een spectaculaire toegang tot de tunnel te maken. Die kan mooi aansluiten bij de vele attracties, die zich recent op de Noord­oever hebben gevestigd: het Eye filmmuseum, de A'DAM Toren, de Tolhuistuin, de Hogeschool voor de Kunsten, Fly over Holland paviljoen et cetera.

Hans Gerson is directeur van projectbureau Noordwaarts Beeld -

De gemeente raamt de kosten van de tunnel ruim twee keer zo hoog als de particuliere initiatiefnemers, niet duidelijk is op grond waarvan. Uit nadere studie moet blijken wie gelijk heeft, maar hier kan worden geleerd van de recente ervaringen van Rijkswaterstaat en Haven Amsterdam bij de aanbesteding van de grote zeesluis bij IJmuiden.

Door een uitgekiende aanbestedingsstrategie, waarbij marktpartijen vroeg werden ingeschakeld, vielen de kosten uiteindelijk tientallen miljoenen gunstiger uit. Op zich is de aanleg van de tunnel vrij simpel, nog een jaar planvoorbereiding, drie jaar bouwtijd, en dan hij kan hij eind 2020 open!

Nu definitief besluiten
De aanleg van het station Sixhaven bedient een andere doelgroep dan de passsanten die door de voetgangerstunnel zullen gaan. Ook hier is het vreemd dat de gemeente de urgentie niet inziet, men wil eerst tot 2018 wachten om tot aanleg te besluiten. Ik zou zeggen, nu definitief besluiten, en snel aanleggen terwijl de metro nog niet op volle capaciteit hoeft te draaien hier in Noord.

Over de Javabrug is al veel discussie, en terecht. Het is vreemd en in mijn ogen onverantwoord dat de gemeente bij dit project juist haast wil maken. Ik zou de aanleg van deze brug voorlopig afraden, en voor de ontsluiting van de Noordoostelijke IJoevers een andere brugvariant in studie willen nemen, en vervolgens beide varianten tegen elkaar afwegen.

Doordat in mijn strategie de drukte in het centrale deel van de IJoevers al voldoende wordt opgevangen, is haast ook niet nodig.

De nadelen van de Javabrug komen voort uit zijn vrij centrale ligging: Het IJ is daar gewoon te smal om een behoorlijke brug te maken. De tekeningen met de gekunstelde oplossing van een grote gedraaide oprijroute voor fietsers, en met een rare aantasting van het Java-eiland laten al zien dat de brug hier verkeerd ligt.

De unieke potenties ( zowel stedebouwkundig als financieel ) van de kop van Java-eiland worden hiermee ook terloops om zeep geholpen.

Een belangrijk strategisch nadeel van de Javabrug is dat hij de discussie over de afhandeling van cruiseschepen onnodig onder druk zet. Indien de groei van de cruisevaart echt doorzet, zoals nu wordt voorspeld, moet de Haven zelf op zoek naar aanvullende capaciteit.

De locatie nabij de Coentunnel is daarvoor uitermate geschikt. Laat de Haven dat rustig zelf uitzoeken, daar zijn geen uitgebreide studiegroepen voor nodig. Het bespaart onnodige studiekosten, maar vooral de kosten van een gedwongen verplaatsing, die voor rekening van de stad komen.

Kansen voor een spectaculaire brug
Een veel logischer nieuwe verbinding met de Noordoostoever ligt een stukje verder weg, van Azartplein naar Johan van Hasseltweg. En maak er dan een brug van waar Noord echt wat aan heeft, laat er tenminste een bus over rijden.

Het is waar: de te overbruggen afstand is hier flink groter, maar dat geeft de kans er een echt spectaculaire brug van te maken, wellicht met een eilandje in het midden. Ook hier moet ik nog zien dat zo'n hoge brug voor fietsers aantrekkelijk wordt, maar de situatie hier is in elk geval oneindig veel beter dan bij de Javabrug.

In Noord komt de brug veel beter uit, midden in het gebied dat op termijn in zijn geheel zal worden herontwikkeld, van de Oranjewerf tot aan het Storkterrein.

En ten slotte, op deze wijze blijft de ruimte voor cruiseschepen om hun draai te maken en dus de PTA te blijven gebruiken, intact.

Zie ook: Noord wil dat haast wordt gemaakt met brug over het IJ

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden