opinie

Don Ceder (CU): 'Bied sekswerker volwaardig alternatief'

In de discussie over de Wallen gaat het te weinig over de perspectieven van sekswerkers na een eventuele sluiting van de ramen, betoogt Don Ceder.

De Wallen Beeld Shutterstock

De roep om afscheid te nemen van raamprostitutie op de Wallen wordt steeds luider. Bij mij leeft al een tijd een andere belangrijke vraag: wat gebeurt er met alle vrouwen wanneer zij niet meer achter het raam zouden staan?

Vorig jaar oktober verscheen in Het Parool een artikel waarin de coalitiefracties GroenLinks, D66 en SP stelden dat prostitutie op de Wallen niet langer vanzelfsprekend is. En recent nog verscheen een gezamenlijk opiniestuk van de jongerenpartijen van het CDA, VVD en de Jonge Democraten (gelieerd aan D66) die opriepen tot het sluiten van de Wallen en strengere regels rond sekswerk.

Later trokken de Jonge Democraten en de VVD zich op een wat rommelige wijze terug en toen werd ook duidelijk dat ook de jongerenpartij van GroenLinks aanvankelijk had meegepraat over dit stuk. Hoe dat ook gegaan is, dit laat zien dat er in ieder geval serieus is nagedacht om een duidelijk statement te maken over het sluiten van de Wallen. Hierdoor lijken de geesten rijp te worden gemaakt voor een historisch moment.

Schrijnende realiteit
Burgemeester Halsema stelde vorige week terecht in deze krant dat het onacceptabel is om kwetsbare vrouwen te etaleren. Al jaren is het bekend dat een deel van de vrouwen niet vrijwillig achter de ramen staat. Mensenhandel, gedwongen prostitutie en uitbuiting zijn helaas een dagelijkse schrijnende realiteit.

"Het beeld van alleen maar krachtige, mondige, Hollandse prostituees klopt allang niet meer," vertelde de politie ons onlangs tijdens een werkbezoek. 70 tot 80 procent van de sekswerkers achter de ramen heeft volgens een politieagent een niet-Nederlandse achtergrond.

Overlast en intimidatie
In een reportage van AT5 over de Wallen zeggen sekswerkers zelf dat overlast en intimidatie aan de orde van de dag zijn op de Wallen. Ze benoemden voorbeelden: 'Mannen die langslopen en tegen je raam aan spugen', 'Mannen die toen ik zwanger was vroegen of ik al borstvoeding gaf en of ze daarvoor konden betalen', 'Veel toeristen zien ons als circusattractie. We tonen onze lichamen, ze nemen een foto en gaan weer weg'. Dat we in Amsterdam toestaan dat mannen zo met vrouwen omgaan is wat mij betreft schandalig en ook in strijd met de waarden waar veel partijen voor staan.

We accepteren dit soort ongewenste objectificatie van vrouwen door mannen niet in andere delen van de stad. Waarom kijken we dan weg als het om de Wallen gaat? De gemeenteraad vond het een tijdje geleden zelfs nog nodig om een sisverbod in te stellen dat in de hele stad van kracht is.

Steeds meer mensen komen langzamerhand tot de conclusie dat de huidige situatie waarbij massa's (voornamelijk mannelijke) toeristen naar de Wallen gaan om vrouwenlichamen goed- of af te keuren, zonder dat de vrouwen achter de ramen daar op welke wijze (waaronder op financieel vlak) dan ook beter van worden, onacceptabel is.

Geen keus
En hoewel ik het met deze groeiende groep eens ben, besef ik ook dat alleen het rode licht uitdoen op de Wallen, zonder een goed en menswaardig perspectief, voor veel vrouwen geen oplossing biedt. We moeten namelijk niet vergeten dat overheidsinstellingen en politie nog nauwelijks zicht hebben op de omvang van uitbuiting en gedwongen prostitutie. En dat de praktische drempels voor een vrouw om uit te stappen nog vaak te hoog zijn.

Om beleid te kunnen maken dat ook echt werkt, dient ook met sekswerkers gesproken te worden. En ja, belangenorganisaties waar sterke en mondige Nederlandssprekende sekswerkers zich verenigen en hard roepen dat ze vrijwillig aan het werk zijn worden al jaren gehoord.

Maar een rondgang langs de ramen op de Wallen laat zien dat deze groep een minderheid is. Zitten de slachtoffers van mensenhandel of Oost-Europese vrouwen die noodgedwongen achter de ramen staan, ook aan tafel?

Levenszekerheid
De vrouwen die ik de afgelopen jaren heb gesproken (door mee te lopen met organisaties die zorg verlenen aan sekswerkers, door gesprekken te voeren met vrouwen die ik als advocaat heb bijgestaan bij problematische schulden en vrouwen die uitgestapt zijn) schetsen namelijk allemaal een ander beeld.

Namelijk dat ze eigenlijk geen keus hadden, geen uitzicht zagen om uit te stappen en het liefst iets anders zouden willen. En dat het merendeel van de vrouwen achter de ramen daar ook zo over denkt. En laten we eerlijk zijn: als iemand zegt vanwege geldnood en diepe schulden zich gedwongen te voelen om de prostitutie in te gaan om zo voor haar kinderen te kunnen zorgen, hoe 'vrijwillig' is dat dan eigenlijk?
Het is logisch dat vrouwen eerst uitzicht moeten hebben op een betere toekomst voordat ze serieus kunnen overwegen uit te stappen. Anders is voor velen het prostitutiewerk (met vaak een pooier die hen verzorgt en waar ze soms kinderen mee hebben) de enige levenszekerheid die ze op dat moment hebben.

Er zijn uitstapprogramma's, maar in Amsterdam is de drempel om daadwerkelijk uit de prostitutie te stappen nog heel hoog; vooral als je een buitenlands paspoort hebt.

Exorbitante huurprijzen
Een praktisch voorbeeld waar veel vrouwen bij het uitstappen tegenaan lopen is bijvoorbeeld huisvesting. Veel vrouwen wonen in appartementen met exorbitante huurprijzen of wonen samen met de persoon die hen uitbuit. Als zij willen uitstappen, maar er niet direct huisvesting beschikbaar is voor hen en hun kinderen, dan is de drempel om uit te stappen groot.

Want de dure huur moet betaald worden. En het helpt niet dat de gemeente momenteel als uitgangspunt heeft dat sekswerk 'normaal' werk is en er geen urgentie wordt afgegeven, zodat vrouwen dus net als alle werkende Amsterdammers via de reguliere wegen op zoek moeten naar een woning. Ter informatie: de gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning in Amsterdam is inmiddels 16 jaar (!).

Verblijfsvergunning
Ook de verblijfsrechten van een vrouw na uitstappen zijn nog niet optimaal geregeld, waardoor het moeilijk is om een nieuw bestaan op te bouwen. De IND verleent, bewust of onbewust, heel moeizaam een verblijfsvergunning aan uitgestapte sekswerkers die proberen om hier een leven op te bouwen.

Beeld Tammy van Nerum

Don Ceder
Fractievoorzitter van de ChristenUnie in Amsterdam.

Wat je ook van sekswerk vindt, het belang van de vrouwen dient voorop te staan. Wat wel geconcludeerd mag worden is dat de legalisering van prostitutie in Nederland er niet toe heeft geleid dat we meer zicht of grip op de sector hebben. De sector is namelijk nog steeds niet transparant, met alle gevolgen van dien. En dat vraag om moedige keuzes in het belang van de kwetsbaarste vrouwen; economische belangen of politieke ideologie mogen niet leidend zijn in dit gesprek.

Gemiste kans
We zullen landelijk en lokaal keihard moeten werken aan het behoud en de uitbreiding van uitstapprogramma's met goede voorwaarden en zo een volwaardig alternatief kunnen bieden. Daarbij zijn gedegen hulp, huisvesting en opleidingen cruciaal.

Het is een gemiste kans dat we het debat over betere zorg voor vrouwen die willen uitstappen nog niet voeren, terwijl iedereen het erover eens is dat het sluiten van ramen niet tot illegaliteit en onttrekking van toezicht mag leiden. Deze 'selffulling prophecy' moeten we zien te voorkomen en dat is ook mogelijk.

Als gemeenteraad zullen we dan wel met alle partijen de handen ineen moeten slaan en zorgen voor adequate zorg en het verwijderen van drempels voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. Er zullen moedige keuzes gemaakt moeten worden zodat iedereen die in het vrije Amsterdam woont ook daadwerkelijk vrij is en we met een gezamenlijke vuist een einde kunnen maken aan seksuele uitbuiting van vrouwen in onze stad. Laten we niet alleen de ramen sluiten, maar vooral perspectief bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden