Babs Gons. Beeld Artur Krynicki
Babs Gons.Beeld Artur Krynicki

Dodenherdenking vanaf de eigen stoep: zo intiem en indrukwekkend

PlusBabs Gons

Het was niet de zoveelste Dodenherdenking vorig jaar. Het was een herdenking die dichter op mijn huid voelde dan ooit. Nu we niet samen mochten komen op de Dam of via het beeldscherm naar de massale herdenking konden kijken, werden we opgeroepen om veilig vanaf het eigen stoepje te herdenken.

Een paar dagen voor de Dodenherdenking vond ik een pamflet in mijn brievenbus met daarop de huisnummers in mijn straat waar mensen hadden gewoond die de oorlog niet hadden overleefd. Afgezien van de paar struikelstenen die er liggen, had ik niet eerder het oorlogsverleden van mijn straat leren kennen. Het blaadje hing ik op de ijskast en elke keer als ik erlangs liep, stond ik weer even stil bij de overweldigende aantallen mensen in mijn straatje die nooit meer waren teruggekeerd na de oorlog.

Iets voor achten vulde het trottoir zich met buren en knikten we elkaar in stilte toe. En terwijl een buurtgenoot de taptoe inzette op trompet, zagen we ze even allemaal in gedachten door de straat lopen. Althans, dat vul ik in voor mijn buren, maar zo voelde de lucht aan. Zwaar van verhalen. Van het leed van vroegere bewoners. Van een gedeeld verleden. Niet eerder maakte een Dodenherdenking zo’n indruk op me, niet eerder voelde die zo intiem.

Vrijwel niemand om mij heen heeft nog grootouders om ons te vertellen over de Tweede Wereldoorlog. Om de persoonlijke ervaringen door te geven. We komen niet meer in huis­kamers waar de herinneringen aan een pijnlijk verleden haast tastbaar zijn, waar de tapijten, kleedjes, gordijnen en kastjes herinneringen herbergen. We logeren niet meer in kamers vol verhalen over de Hongerwinter en houten fietsbanden. Waar soms een blik in de verte, een stilte midden in een gesprek, een hand die in gedachten over het tafelkleed strijkt, vochtige ogen en haperende stem ons laten weten dat oma of opa weer even terug de tijd in is getrokken door hardnekkige herinneringen.

En ook als er niet over de oorlog werd gesproken, het was er wel. Soms vertelt de stilte net zo hard.

Maar er kwamen en komen anderen die ons leren over oorlog. Over vrijheid. Elke dag komen er nieuwe verhalen bij. Worden we omringd door mensen die de oorlog bij zich dragen. Die precies weten wat vrijheid is en waarom we die moeten koesteren. Mensen die vanwege oorlog niet naar hun eigen huis terugkeerden, maar wel ergens anders een thuis vonden. Of zoeken. En ik hoop dat we blijven luisteren naar die verhalen. Omdat die persoonlijke vertellingen zo belangrijk zijn, omdat de geschiedenis dan een gezicht en een naam krijgt en we nooit vergeten de afwezigheid van oorlog te vieren.

Spokenwordartiest, schrijver en ­docent Babs Gons maakt ons deelgenoot van haar belevenissen. Lees al haar columns hier terug.

Reageren? b.gons@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden