Opinie

'Diversiteit is een graadmeter voor sociale uitsluiting'

Discriminatie op de arbeidsmarkt houdt talent buiten de deur en laat menselijk kapitaal verloren gaan, stelt lector diversiteit Saniye Çelik. Biedt diversiteitsbeleid uitkomst?

Ondanks alle inzet op diversiteit groeit het aandeel ambtenaren met niet-westerse achtergrond traag Beeld Maarten Brante

Dat discriminatie voorkomt op de arbeidsmarkt is genoegzaam bekend. Anoniem solliciteren wordt als een oplossing aangeboden voor dit maatschappelijke probleem. Alleen al zo'n interventie getuigt ervan dat discriminatie diep geworteld zit in het gedrag van mensen.

Het meest zorgelijke vind ik dat iedereen publiekelijk en volmondig 'nee' zegt tegen discriminatie, maar dat velen in de praktijk het wel doen. Denkt men nu heus dat de mensen die gediscrimineerd worden, blind en doof zijn en er niets van merken?

Zijn degenen die discrimineren zo lenig dat ze met hun kop in het zand, als ware struisvogels, door het leven kunnen stappen? Of zijn ze bang voor de tegenkrachten 'in eigen kring' die verschillen in het personeelsbestand niet toelaten? Of is het domweg angst voor het onbekende?

Veel organisaties noemen de bestrijding van discriminatie en het omarmen van diversiteit in één adem, alsof ze hetzelfde zijn. Maar dat is niet zo. Het zijn eerder tegenpolen van elkaar. De enige overeenkomst is dat beide de verschillen benadrukken.

Bij diversiteit valt het verschil vaak positief uit, bij discriminatie negatief. Bij diversiteit staat het individu centraal en bij het tegengaan van discriminatie de groep. Het is noodzakelijk dat we ons bewust zijn van dat verschil, want dat helpt ons de juiste (beleids)keuzen te maken.

Discriminatie, of dat nu bewust of onbewust gebeurt, heeft tot gevolg dat voor grote groepen mensen de deur naar de arbeidsmarkt gesloten blijft vanwege hun naam, hun huidskleur of hun geaardheid. Is het vreemd dat deze burgers gefrustreerd raken? Vaak kunnen ze geen relevante werkervaring opdoen omdat ze geen werk op hun niveau vinden. Ze moeten zich driedubbel bewijzen omdat ze onder een vergrootglas worden gelegd. Hoe vicieus kan een cirkel zijn?

Diversiteitsprojecten
Diversiteit is inmiddels een nationale sport geworden in het publieke debat. Functies als chief diversity officer schieten als paddenstoelen uit de grond. Experts, adviseurs, leiders van diversiteitsprojecten duiken overal op. Bij de politie zijn er per eenheid tussen de drie tot vijf medewerkers vrijgemaakt voor het uitvoeren van diversiteitsprogramma's.

Kan diversiteitsbeleid een einde maken aan de onderbenutting van talenten? Bij mijn analyse van de personeelsbestanden van de overheid ontdekte ik dat de uitstroom van ambtenaren met een 'niet-westerse achtergrond' een stuk hoger ligt dan van hun 'westerse' collega's. Daardoor is hun aandeel bij de overheid, alle initiatieven en beleidsplannen ten spijt, in vijftien jaar tijd slechts mondjesmaat toegenomen: van 4 procent in 1999, naar 6,5 procent in 2014.

Menselijk kapitaal
Over de aanpak van diversiteit zijn de meningen verdeeld. Sommigen vinden dat het thema koste wat kost door ieders strot moet worden geduwd. Anderen kiezen de zachtaardige benadering en moedigen de invoering van diversiteitsbeleid aan om haar kracht aan te tonen en uitsluiting de kop in te drukken.

De tegenstanders zien de noodzaak en het nut van diversiteit niet of nauwelijks. De voorstanders hebben weer minder aandacht voor de keerzijde: soms leidt diversiteit tot problemen en conflicten tussen mensen, ook in organisaties. Diversiteit is nog lang niet de gewoonste zaak van de wereld, terwijl het als zodanig een feit is.

Diversiteit is een graadmeter voor discriminatie en sociale uitsluiting. Waar diversiteit de boventoon voert en ruimte geeft aan individuele verschillen, zullen mensen minder discriminatie ervaren. Want dan excelleert het individu en komt zijn of haar uniek-zijn tot zijn recht in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Talent­benutting, daar gaat het om. Anders is sprake van vernietiging van ons menselijk kapitaal en dat is doodzonde.

Saniye Çelik wijdt morgen haar lectorale rede aan de Hogeschool Leiden aan dit onderwerp.

Saniye Çelik, lector diversiteit, ­Hogeschool Leiden Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden