Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki

Dit is de Eeuw der Mag­nieters

Plus Theodor Holman

De Gouden Eeuw is niet meer dan een boektitel. Er is een ­bepaald tijdvak en iemand noemt dat de Gouden Eeuw.

Iedereen die ooit examen heeft gedaan, weet dat de docent op een gegeven moment kan vragen de titel te verklaren. Je kunt dan alle kanten uit. (Amsterdam breidde uit, er vestigden zich intellectuelen, ook uit het buitenland, waaronder veel Joden, de grachtengordel werd gebouwd, et cetera). Als docent vraag je dan ook: “Was het allemaal goud wat er blonk?”

Dan antwoord je: “Nee, want bijvoorbeeld de Jordaan was het armste gebied in Europa waar de cholera welig tierde, er was slavernij, enzovoort.”

De kwaliteit van je antwoord bepaalt je cijfer.

Die titel Gouden Eeuw is dus niets anders dan een reden om te converseren over een bepaalde tijd. Een titel dekt nooit de lading. Een ­krantenkop ook niet. ‘Brexitchaos’ kan van ­alles betekenen. Bijvoorbeeld dat er een chaos is binnen Labour, of dat de Conservatieven elkaar ­haten, of het kan een uitspraak zijn van Merkel. De kop moet aandacht trekken, een motief geven om te lezen.

Door de titel Gouden Eeuw met zo veel bombarie te willen schrappen, wil het Amsterdam Museum de toeschouwer in een moreel kader dwingen. Hij moet ‘juist’ denken. Zijn gedachten moeten vooreerst richting de slacht­offers aangestuurd worden, want de helden uit die tijd ­waren zogenaamd geen echte helden.

Het is grenzeloos naïef om te veronderstellen dat door de titel van een eeuw te veranderen men anders over die eeuw zal denken.

Anders gezegd: de vraag of Gouden Eeuw wel de juiste benaming voor die eeuw is, is volstrekt gerechtvaardigd. (Antwoord: deels wel, deels niet.) Die naam veranderen omdat hij niet passend zou zijn, verruimt je historische blik echter niet, maar verkleint hem. Immers: je mag die eeuw niet meer ‘goud’ noemen. Het aantal vragen dat je je erover kunt stellen, wordt beperkt, want gestuurd.

Meestal heeft dat een averechts effect. Men gaat nog eens extra het goud benadrukken. De huidige discussie overschaduwt de werkelijke kennis die men wil over­dragen.

Het is naïeve politieke correct­heid die weer niets kost. Het knevelen van de taal begint ondertussen gevaar­lijke sektarische trekken te krijgen. Bepaalde woorden en uitdrukkingen krijgen een zwart balkje alsof het mis­dadigers zijn. De censuur der brave hypocrieten.

Dit is de Eeuw der Mag­nieters, De Gele Eeuw, dit is Het Tijdperk der Terechte ­Klagerij.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden